Mededeling

BlueMUSE: ESO tekent overeenkomst voor nieuw instrument op de VLT

30 januari 2026

Vandaag heeft ESO de overeenkomst ondertekend voor de bouw van de Blue Multi Unit Spectroscopic Explorer (BlueMUSE), een nieuw instrument voor ESO’s Very Large Telescope (VLT). Met de ondertekening is de eerste belangrijke stap gezet in de ontwikkeling van BlueMUSE, die astronomen nieuwe en unieke wetenschappelijke mogelijkheden zal bieden. De geavanceerde technologie maakt detailrijke waarnemingen mogelijk van uiteenlopende objecten binnen ons Melkwegstelsel, van zware sterren tot nevels en kometen. Het zal ook een revolutie teweegbrengen in het onderzoek van het verre heelal via de detectie van diffuus materiaal in de ruimte tussen melkwegstelsels, en inzicht geven in de bewegingen van de daarin aanwezige materie.

Eerder vandaag hebben Xavier Barcons, directeur-generaal van ESO, en Céline Reylé, adjunct-directeur voor astronomie en astrofysica bij het Franse nationale centrum voor wetenschappelijk onderzoek (CNRS), de BlueMUSE-overeenkomst ondertekend op het hoofdkantoor van ESO in Garching, Duitsland. De leiding van het instrumentenconsortium is in handen van het Centre de Recherche Astrophysique de Lyon (CRAL – CNRS/ENS de Lyon/Claude Bernard Lyon 1 University) van het CNRS, dat uit meerdere instituten in Europa en Australië bestaat. Ook aanwezig bij de viering van de volgende fase van het instrument waren de Franse wetenschappelijk attaché voor Zuid-Duitsland, Emmanuel Delille, de hoofdonderzoeker van BlueMUSE, Johan Richard, en de projectmanager Rémi Giroud, beiden van CRAL, evenals andere hoogwaardigheidsbekleders van ESO en het BlueMUSE-consortium [1].

BlueMUSE is een integraalveldspectrograaf, gebaseerd op de succesvolle technologie van het MUSE-instrument dat op de VLT is geïnstalleerd. Hij is ontworpen om niet alleen een tweedimensionaal beeld van een object (of meerdere objecten) vast te leggen, maar ook om het licht van elke pixel op te splitsen in zijn samenstellende kleuren of golflengten, wat resulteert in een volledige driedimensionale dataset die uitgebreide informatie geeft over het waargenomen object. Aangezien MUSE een van de meest productieve en gevraagde ESO-instrumenten is geworden, hoopte de astronomische gemeenschap al enige tijd op vergelijkbaar instrument, en aan die vraag wordt nu tegemoetgekomen.

Hoewel BlueMUSE in veel opzichten op MUSE lijkt, zal het instrument waarnemingen doen op kortere en dus blauwere golflengten, en met een hogere spectrale resolutie (een maat die aangeeft hoe fijn onderscheid kan worden gemaakt tussen verschillende golflengten). Dit betekent dat het een belangrijke aanvulling zal zijn op grote faciliteiten op de grond en in de ruimte, zoals de toekomstige Extremely Large Telescope van ESO en de James Webb-ruimtetelescoop, die zijn geoptimaliseerd voor waarnemingen in het infrarood.

BlueMUSE, die naar verwachting in 2034 in gebruik wordt genomen, zal wetenschappelijke mogelijkheden bieden die verder gaan dan wat met MUSE mogelijk is. Hij zal grotere steekproeven van zware sterren in de Melkweg en haar galactische omgeving onderzoeken, wat zal helpen bij het beantwoorden van belangrijke vragen over de evolutie van sterren. Daarnaast zal het instrument in staat zijn om zwakke sterrenstelsels en starburst-sterrenstelsels en hun extreme stervormingsomgeving te onderzoeken. Ook zal BlueMUSE bij uitstek geschikt zijn om het verre heelal, en met name de zeer diffuse, ongrijpbare materie in de ruimte tussen de sterrenstelsels en het ontstaan van de eerste clusters van sterrenstelsels te bestuderen.

Noten

[1] De ondertekeningsceremonie werd bijgewoond door Karine Perraut (Franse ESO-raadsafgevaardigde, van het Institut National des Sciences de l’Univers (INSU), CNRS Earth & Space, Frankrijk), Florence Laurent (BlueMUSE-systeemingenieur bij CNRS), Davor Krajnović (BlueMUSE-projectwetenschapper, Leibniz-Institut für Astrophysik Potsdam, Duitsland), Alexandre Jeanneau (BlueMUSE Hoofd Optisch Ingenieur bij CNRS).

Namens ESO waren naast Xavier Barcons ook Frédéric Derie (projectmanager), Francesco Belfiore (projectwetenschapper), Reinhold Dorn (projectingenieur), Michele Cirasuolo (instrumentatieprogrammamanager), Suzanne Ramsay (adjunct-instrumentatieprogrammamanager), Céline Péroux (programmaleider), Andrea Capardi (programmacoördinator), Enrico Marchetti (instrumentatieprogramma-ingenieur), Emanuela Ciattaglia (instrumentatieprogramma-ingenieur), Diogo Rio Fernandes (instrumentatieprogramma-ingenieur), Alain Delorme (waarnemend hoofd contracten & inkoop) en Cyrielle Blanc (contract- en inkoopmedewerker) aanwezig.

Meer informatie

Het BlueMUSE-project zal worden uitgevoerd door een internationaal consortium, bestaande uit negen onderzoeksinstituten in verschillende landen en ESO. Het consortium bestaat uit

• Australië: Australian Astronomical Optics; Macquarie University
• Frankrijk: Centre de Recherche Astrophysique de Lyon (CRAL - CNRS/ENS de Lyon/Claude Bernard Lyon 1 University; projectleiding); Astrophysique, Instrumentation & Modélisation (AIM – CEA/CNRS/ Université Paris Cité); Institut de Recherche sur les lois Fondamentales de l’Univers (CEA/Saclay)
• Duitsland: Leibniz Institute for Astrophysics Potsdam (AIP) in samenwerking met de Universiteit van Potsdam en de Universiteit van Göttingen
• Portugal: Instituut voor Astrofysica en Ruimtewetenschappen
• Zweden: Vakgroep Astronomie, Universiteit van Stockholm
• Zwitserland: Sterrenwacht van de Universiteit van Genève; Laboratorium voor Astrofysica, Technische Universiteit van Lausanne (EPFL)
• Verenigd Koninkrijk: Centrum voor Geavanceerde Instrumentatie en Centrum voor Extragalactische Astronomie, Faculteit Natuurkunde, Universiteit van Durham

Ook ESO draagt bij aan de ontwikkeling van het project.

Links

• BlueMUSE consortium
• BlueMUSE ESO science page