Kids

eso1312nl — Organisatiepersbericht

Ingebruikname ALMA luidt nieuw tijdperk van ontdekkingen in

Revolutionaire telescoop biedt ongeëvenaarde kijk op het heelal

13 maart 2013

Vandaag is, in een afgelegen deel van de Chileense Andes, tijdens een officiële ceremonie de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) in gebruik genomen. Dit evenement markeert de voltooiing van alle belangrijke systemen van de reusachtige telescoop en de formele overgang van een bouwproject naar een volwaardige sterrenwacht. ALMA is een samenwerkingsverband tussen Europa, Noord-Amerika en Oost-Azië, in samenwerking met de Republiek Chili.

De drie internationale partners van ALMA hebben vandaag meer dan 500 gasten verwelkomd op de ALMA-sterrenwacht in de Chileense Atacama-woestijn om het succes van het project te vieren. Eregast was de president van Chili, Sebastián Piñera.

Onder de voorname gasten bij de viering waren Karlheinz Töchterle, federaal minister voor wetenschap en onderzoek (Oostenrijk); Petr Fiala, minister van onderwijs, jeugd en sport (Tsjechische Republiek); Nuno Crato, minister van onderwijs en wetenschap (Portugal); Roger Genet, directeur-generaal onderzoek en innovatie (Frankrijk); Nora van der Wenden, directeur onderzoek en wetenschapsbeleid (Nederland); Bruno Moor, hoofd van de divisie voor internationale samenwerking bij onderzoek en innovatie (Zwitserland); Beatriz Barbuy, vertegenwoordiger Brazilië; Anne Glover, wetenschappelijk hoofdadviseur van de voorzitter van de Europese Commissie; en de ambassadeurs in Chili van België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, Nederland, Oostenrijk, Portugal, de Tsjechische Republiek, Zweden, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika.

De president van Chili, Sebastián Piñera, zei: 'Een van onze vele natuurlijke rijkdommen is de spectaculaire nachthemel van Chili. Ik ben ervan overtuigd dat de wetenschap een onmisbare bijdrage heeft geleverd aan de ontwikkeling die Chili in de afgelopen jaren heeft doorgemaakt. Ik ben zeer trots op onze internationale samenwerkingen in de astronomie, waarvan ALMA het meest recente en grootste resultaat is.'

Bij de ceremonie, die live werd uitgezonden via internet, waren ook vertegenwoordigers van ALMA's internationale partners aanwezig: algemeen directeur van ESO, Tim de Zeeuw; directeur van de Amerikaanse National Science Foundation, Subra Suresh en de eerste vice-minister van onderwijs, cultuur, sport, wetenschap en technologie van Japan, Teru Fukui; evenals ALMA-directeur Thijs de Graauw. Ook ALMA-stafleden en -personeel en vertegenwoordigers van naburige dorpen woonden het evenement bij.

Thijs de Graauw maakte zijn verwachtingen voor ALMA kenbaar: 'Dankzij de inzet en ontelbare arbeidsuren van wetenschappers en technici in de wereldwijde ALMA-gemeenschap heeft ALMA al laten zien dat zij de meest geavanceerde millimeter/submillimeter-telescoop van dit moment is, die al haar voorgangers in haar schaduw stelt. We staan te popelen om astronomen het volledige vermogen van dit prachtige instrument te laten benutten.'

'Dit is een goed voorbeeld van de grootse prestaties die mogelijk zijn wanneer instituten en naties de handen ineenslaan, een strategie die ten grondslag ligt aan het hele ESO-programma,' voegde Tim de Zeeuw daaraan toe. 'Door dit op mondiale schaal toe te passen, bieden we de astronomen van de ESO-lidstaten de kans om uniek onderzoek te doen dat alleen met ALMA mogelijk is.'

Morgen zal een selecte groep gasten de gelegenheid krijgen om de telescoop op de Array Operations Site, die 5000 meter boven zeeniveau ligt, te bezoeken. De assemblage van de ALMA-antennes is onlangs voltooid, al worden de laatste zeven van de in totaal 66 schotelantennes momenteel nog getest. Maar ook met slechts een gedeelte van de volledige array heeft de telescoop al ongekende beelden van het heelal gemaakt [1].

Door licht waar te nemen dat onzichtbaar is voor het menselijk oog, zal ALMA ons nooit eerder geziene details kunnen tonen van sterren-in-wording, van babysterrenstelsels in het vroege heelal en van groeiende planeten rond verre zonnen. Ze zal ook moleculen ontdekken en in kaart brengen – vele daarvan essentieel voor het ontstaan van leven – die in de ruimte tussen de sterren ontstaan.

Het prille begin van de ALMA-sterrenwacht ligt bij drie afzonderlijke projecten die in de jaren tachtig in Europa, de VS en Japan werden opgestart, en in de jaren negentig tot één geheel werden samengevoegd. De bouw startte in 2003. De totale bouwkosten van ALMA bedragen ongeveer 1,4 miljard dollar, waarvan ESO 37,5% voor haar rekening neemt.

De schotelantennes van de ALMA-array, vierenvijftig met een middellijn van 12 meter en twaalf van 7 meter, werken samen als één telescoop. Elke antenne verzamelt straling die uit de ruimte komt en focusseert deze op een ontvanger. De signalen van de afzonderlijke antennes worden vervolgens bijeengebracht en verwerkt door een speciaal voor dit doel gebouwde supercomputer: de ALMA correlator. De 66 ALMA-antennes kunnen in verschillende configuraties worden opgesteld, waarbij de maximale afstand tussen de antennes kan variëren van 150 meter tot zestien kilometer.

Ter gelegenheid van de ingebruikname brengen de ALMA-partners, ESO, de National Radio Astronomy Observatory en de National Astronomical Observatory of Japan de 16 minuten durende film ALMA – In Search of Our Cosmic Origins uit. Daarnaast verschijnen een fotoboek, een boekje over ethno-astronomie in de omgeving van de sterrenwacht en twee brochures. Al dit materiaal kan via onderstaande links worden gedownload. 

Noten

[1] Voorbeelden van ALMA-onderzoek staan beschreven in de ESO-persberichten eso1216, eso1239, eso1301 en eso1313.

Meer informatie

De Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA), een internationale astronomische faciliteit, is een samenwerkingsverband van Europa, Noord-Amerika en Oost-Azië, met steun van de republiek Chili. ALMA wordt in Europa gefinancierd door de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO), in Noord-Amerika door de National Science Foundation (NSF) van de VS in samenwerking met de National Research Council van Canada (NRC) en de National Science Council van Taiwan (NSC), en in Oost-Azië door de National Institutes of Natural Sciences (NINS) van Japan in samenwerking met de Academia Sinica (AS) in Taiwan. De bouw en het beheer van ALMA worden namens Europa geleid door ESO, namens Noord-Amerika door het National Radio Astronomy Observatory (NRAO), dat bestuurd wordt door de Associated Universities, Inc. (AUI), en namens Oost-Azië door het National Astronomical Observatory of Japan (NAOJ). De overkoepelende leiding en het toezicht op bouw, ingebruikname en beheer van ALMA is in handen van het Joint ALMA Observatory (JAO).

ESO is de belangrijkste intergouvernementele astronomische organisatie in Europa en de meest productieve sterrenwacht ter wereld. Zij wordt ondersteund door vijftien landen: België, Brazilië, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Italië, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Tsjechië, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Zwitserland. ESO voert een ambitieus programma uit, gericht op het ontwerpen, bouwen en beheren van grote sterrenwachten die astronomen in staat stellen om belangrijke wetenschappelijke ontdekkingen te doen. Ook speelt ESO een leidende rol bij het bevorderen en organiseren van samenwerking op astronomisch gebied. ESO beheert drie waarnemingslocaties van wereldklasse in Chili: La Silla, Paranal en Chajnantor. Op Paranal staan ESO's Very Large Telescope (VLT), de meest geavanceerde optische sterrenwacht ter wereld, en twee surveytelescopen: VISTA werkt in het infrarood en is de grootste surveytelescoop ter wereld en de VLT Survey Telescope is de grootste telescoop die uitsluitend is ontworpen om de hemel in zichtbaar licht in kaart te brengen. ESO is ook de Europese partner van de revolutionaire telescoop ALMA, het grootste astronomische project van dit moment. Daarnaast bereidt ESO momenteel de bouw voor van de 39-meter Europese Extremely Large optical/near-infrared Telescope (E-ELT), die 'het grootste oog op de hemel' ter wereld zal worden. 

Links

Contact

Franka Buurmeijer MSc
Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA)
Amsterdam, Nederland
Tel: +3120-5257480
E-mail: F.Buurmeijer@uva.nl

Lars Lindberg Christensen
ESO education and Public Outreach Department
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6761
Mob: +49 173 3872 621
E-mail: lars@eso.org

Richard Hook
ESO, Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Mob: +49 151 1537 3591
E-mail: rhook@eso.org

Dit is een vertaling van ESO-persbericht eso1312.

Over dit bericht

Persberichten nr.:eso1312nl
Naam:Atacama Large Millimeter/submillimeter Array
Type:• Unspecified : Technology : Observatory
Facility:Atacama Large Millimeter/submillimeter Array

Afbeeldingen

ALMA-array vanuit de lucht
ALMA-array vanuit de lucht
President Piñera inspecteert ALMA-hardware
President Piñera inspecteert ALMA-hardware
Gasten bij de ALMA-inauguratie op een transportvoertuig
Gasten bij de ALMA-inauguratie op een transportvoertuig
Luchtfoto van de Operations Support Facility (OSF)
Luchtfoto van de Operations Support Facility (OSF)

Video's

De film ALMA – In Search of Our Cosmic Origins
De film ALMA – In Search of Our Cosmic Origins
ESOcast 55: The ALMA Inauguration
ESOcast 55: The ALMA Inauguration
Alleen in het Engels
Video News Release 38: The ALMA Inauguration
Video News Release 38: The ALMA Inauguration
Alleen in het Engels
Beelden van de ALMA-inauguratiedag
Beelden van de ALMA-inauguratiedag
ALMA inauguration live streaming (recorded)
ALMA inauguration live streaming (recorded)
Alleen in het Engels
International Space Station Astronauts Congratulate ALMA Partners
International Space Station Astronauts Congratulate ALMA Partners
Alleen in het Engels

Bekijk ook