eso1916tr — Görüntülü Bülten

Kozmik Simit

Kıvrımlı gaz ve toz ağında büyüyen ikiz bebek yıldızlar

04 Ekim 2019

ALMA’yı kullanan gökbilimciler genç yıldızların büyüdüğü, kıvrımlı şekle sahip karmaşık bir gaz ve toz ağı tarafından beslenen iki diskin aşırı yüksek çözünürlüklü görüntüsünü elde etti. Bu dikkat çekici olgunun gözlenmesi yıldızların erken dönem yaşamlarına ışık tutarak gökbilimcilerin çift yıldızların oluşma koşullarını belirlemelerini sağlayacak.

11 sistem arasından bulunan iki bebek yıldız [BHB2007] – Pipo bulutsusu adı verilen yıldızlararası toz bulutlarının bir parçası olan, karanlık bulutsu Barnard 59’daki küçük bir yıldız kümesinin en genç üyeleridir. Bu çift sistemin daha önceki gözlemleri dış yapıyı belirlemiştir. Ancak, şimdi Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi’nin (ALMA) yüksek çözünürlüğü ve Almanya’daki Max Planck Yer-ötesi Fiziği (MPE) bünyesindeki bilimcilerin liderlik ettiği uluslararası gökbilimciler ekibi sayesinde bu nesnenin iç yapısını da görebiliyoruz.   

İki genç yıldızın etrafında çöküntü çemberi olarak yorumladığımız iki yoğun kaynak görüyoruz,” diye açıklıyor çalışmaya liderlik eden MPE’den Felipe Alves. Bir çöküntü çemberi genç bir yıldızı çevreleyen gaz ve toz diskidir. Yıldız, halkadan madde çalarak büyümektedir. “Bu halkaların her birinin büyüklüğü Güneş Sistemi’mizdeki astreoid kuşağına benziyor, aralarındaki mesafe ise Güneş ile Dünya arasındaki uzaklığın 28 katı kadar,” diyor Alves.

İki çöküntü çemberi toplam kütlesi yaklaşık 80 Jüpiter kütlesi olan daha büyük bir çember ile çevrilmiştir, bu da sarmal şekillerde dağılmış toz yapılarından oluşan karmaşık bir ağı göstermektedir – pretzel düğümleri. “Bu gerçekten önemli bir sonuç,” diye vurguluyor MPE Direktörü, Astrokimya Çalışmaları Merkezi başkanı ve çalışmanın eş-yazarı Paola Caselli. “Sonunda genç çift yıldızları içinde  doğdukları diske bağlayan besleyici ipliksilerle birlikte tüm karmaşık yapıyı görüntülemiş olduk. Bu da güncel yıldız oluşum modelleri için önemli kısıtlamalar içeriyor.

Bebek yıldızlar büyük diskten iki aşamada kütle aktarımı yapmaktadırlar. İlk aşama yeni ALMA görüntüsünde ortaya çıktığı gibi, kütle her bir  çöküntü çemberine güzelce kıvrımlardan oluşan ilmekler şeklinde aktarıldığında başlar. Elde edilen görüntülerin analizine göre  görüntünün alt kısmında görülen daha az kütleli ancak parlak olan çöküntü diski daha fazla madde aktarmaktadır. İkinci aşamada yıldızlar çöküntü disklerinden kütle aktarmaktadırlar. “Bu iki aşamalı aktarma sürecinin çift sistemin kütle aktarım faz dinamiklerine güç sağlamasını bekliyoruz,” diye ekliyor Alves. “Bu gözlemlerin teoriyle uyumu şimdilik oldukça umut verici olsa da, çoklu yıldız sistemlerinin nasıl oluştuğunu anlamak için daha fazla sayıda genç yıldız sistemi incelemeliyiz.

Daha fazla bilgi

Bu araştırma Science dergisinin 3 Ekim 2019 tarihli sayısında yayımlanmak üzere sunulmuştur.

Araştırma ekibinde F. O. Alves (Center for Astrochemical Studies, Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics, Garching, Germany), P. Caselli (Center for Astrochemical Studies, Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics, Germany), J. M. Girart (Institut de Ciències de l’Espai, Consejo Superior de Investigaciones Científicas, Spain and Institut d’Estudis Espacials de Catalunya, Spain), D. Segura-Cox (Center for Astrochemical Studies, Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics, Garching, Germany), G. A. P. Franco (Departamento de Física, Instituto de Ciências Exatas, Universidade Federal de Minas Gerais, Brazil), A. Schmiedeke (Center for Astrochemical Studies, Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics, Garching, Germany) ve B. Zhao (Center for Astrochemical Studies, Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics, Garching, Germany) yer almaktadır.

Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi (ALMA) uluslar-arası bir gökbilim tesisidir ve Şili Cumhuriyeti ile işbirliğinde bir ESO, ABD Ulusal Bilim Vakfı (NSF) ve Japonya Doğa Bilimleri Ulusal Enstitüleri (NINS) ortaklığıdır. ALMA Avrupa'da Üye Ülkeler adına ESO tarafından, NSF ile Kanada Ulusal Araştırma Vakfı (NRC) tarafından, Tayvan Ulusal Bilim Konseyi (NSC) ve Tayvan Sinica Akademisi (AS) tarafından, NINS ve Kore Gökbilim ve Uzay Bilimleri Enstitüsü (KASI) işbirliği ile finanse edilmektedir.ALMA'nın yapımı ve işletilmesi Avrupa kısmında Üye Ülkeler adına ESO tarafından, Kuzey Amerika kısmında Üniversiteler Birliği Kuruluşu (AUI) tarafından yönetilen Ulusal Radyo Astronomi Gözlemevi (NRAO) tarafından, Doğu Asya kısmında Japonya Ulusal Gökbilim Gözlemevi (NAOJ) tarafından yürütülmektedir. Birleşik ALMA Gözlemevi (JAO), birleştirilmiş liderliği ve ALMA'nın oluşturulması, idaresi ve işletilmesinin yönetimini sağlamaktadır.

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetler-arası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 16 Üye Ülke: Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere ile ev sahibi Şili ve stratejik ortak Avustralya tarafından desteklenmektedir. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO var olan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın ana ortağıdır. ESO şu anda Paranal civarındaki Cerro Armazones’te 39-metre çaplı "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmektedir.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi (Ankara) ve Çağ Üniversitesi – Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi’nden (Mersin) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi - Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +903246514800 (1315)
E-posta: arifsolmaz@cag.edu.tr

Felipe Alves
Center for Astrochemical Studies — Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 30000 3897
E-posta: falves@mpe.mpg.de

Mariya Lyubenova
ESO Head of Media Relations
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6188
E-posta: pio@eso.org

Connect with ESO on social media

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1916.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1916tr
Adı:Barnard 59, [BHB2007] 11, Pipe Nebula
Tür:Milky Way : Nebula : Type : Star Formation
Facility:Atacama Large Millimeter/submillimeter Array
Science data:2019Sci...366...90A

Görüntüler

A Cosmic Pretzel
A Cosmic Pretzel
sadece İngilizce
The mouthpiece of the Pipe Nebula
The mouthpiece of the Pipe Nebula
sadece İngilizce
Barnard 59, a dark nebula in the constellation of Ophiuchus
Barnard 59, a dark nebula in the constellation of Ophiuchus
sadece İngilizce

Videolar

ESOcast 208 Light: A Cosmic Pretzel (4K UHD)
ESOcast 208 Light: A Cosmic Pretzel (4K UHD)
sadece İngilizce
Animation of two circumstellar disk orbiting and accreting gas and dust
Animation of two circumstellar disk orbiting and accreting gas and dust
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...