Hallo en welkom bij de ESOcast.
Het opvangen en meten van licht uit de ruimte is altijd een belangrijk doel van de astronomie geweest.
In deze aflevering bekijken we de geschiedenis van de instrumenten...
die door de tijd heen zijn gebruikt om het universum te bestuderen.
Het eerste 'instrument' was natuurlijk het menselijk oog.
Pas sinds het begin van de 17de eeuw gebruikt men een hulpmiddel om sterren die verder weg zijn te zien:
de telescoop.
Een van de eersten die de telescoop gebruikte voor astronomie was Galileo Galilei in 1609.
Hij ontdekte onder andere de vier manen van Jupiter...
wat onze kijk op onze plaats in het universum voor altijd zou veranderen.
Maar om vast te leggen wat ze zagen door de telescoop...
moesten Galileo, en de astronomen na hem, pen en papier gebruiken.
Ze moesten natekenen wat ze zagen.
Ongeveer 230 jaar later, in de 19de eeuw, bedacht men iets zodat dit niet langer nodig was.
Astronomen gebruikten lichtgevoelige platen om de hemellichamen mee vast te leggen.
Deze platen hadden verschillende voordelen.
Ten eerste kunnen de lichtgevoelige platen urenlang belicht worden...
zodat zwakkere lichtpunten zichtbaar zijn dan met het blote oog te zien zijn.
Voor het eerst had men een exact beeld van de sterrenhemel, in plaats van een tekening.
Hoewel het een grote verbetering was, waren lichtgevoelige platen niet perfect.
Dus de zoektocht naar grotere precisie ging door.
Door de technologische vooruitgang sinds die tijd kwam men uit op electronica.
In de jaren dertig werd de fotomultiplicator uitgevonden.
Dit zet een invallend foton om in een elektron.
Dit elekton wordt vermenigvuldigd totdat de stroom elektronen meetbaar is.
De fotomultiplicator was tien keer zo accuraat als de lichtgevoelige plaat.
Maar hij was omslachtig in het gebruik, omdat het een camera met één pixel was.
Dit alles veranderde in de jaren 70, toen men ontdekte hoe je digitaal beeld kon vastleggen.
Charge-coupled devices, of CCD's, zijn extreem lichtgevoelige halfgeleiders.
Ze bestaan uit een dunne laag siliconen, opgedeeld in miljoenen kleine vierkantjes...
die elk een beeldpunt, of pixel, voorstelt.
Wetenschappers en ingenieurs van ESO hebben geholpen de CCD verder te ontwikkelen.
In het begin waren de CCD's erg klein.
Maar ze werden steeds groter, zoals deze. Vandaag de dag kunnen ze 9000 bij 9000 pixels zijn...
Dat is in totaal 81 megapixel.
Deze grote CCD's kunnen zelfs samengevoegd worden voor camera's met meer dan een miljard pixels.
Hier stopt de ontwikkeling natuurlijk niet.
We kunnen uitkijken naar instrumenten die nog uitgevonden moeten worden...
en nog beter zullen zijn in de zwakke lichtpuntjes aan de hemel vangen.
Ik ben Dr J, en dit was de ESOcast. Kijk volgende keer weer voor een nieuw ruimte-avontuur.
Getranscribeerd door ESO; vertaald door Hanke van Prooije.