Kids

eso1235tr — Görüntülü Bülten

Gizemli Bir Küme

05 Eylül 2012

ESO’nun Şili’deki La Silla Gözlemevi’nde elde edilen yeni bir görüntüde muhteşem Messier 4 küresel yıldız kümesi gösteriliyor. Bu on binlerce yaşlı yıldızlar topluluğu bize en yakın ve en çok araştırılan küresel kümelerden olup, küme üzerindeki son çalışmalar buradaki yıldızlardan birinin beklenmedik özelliklerini ortaya çıkarmıştır. Yıldızın sonsuz gençliğin gizemine sahip olduğu görülüyor.

Samanyolu gökadası bazıları Evrenin geçmişine kadar uzanan (eso1141) 150'den fazla küresel kümeye ev sahipliği yapmaktadır. Yeryüzüne en yakın olan Messier 4 kümesi (NGC 6121 olarak da bilinir) olup Akrep takımyıldızı (The Scorpion) doğrultusunda bulunmaktadır. Bu parlak nesne dürbünle kolayca görülebilmekte olup, kırmızı parlak yıldız Antares'e yakındır, ve küçük amatör bir teleskopla bazı yıldızları görülebilir.

ESO'nun La Silla Gözlemevi'nde bulunan MPG/ESO 2.2-metrelik teleskopu üzerindeki Geniş Alan Görüntüleyicisi (WFI) ile elde edilen kümenin bu yeni görüntüsünde kümenin on binlerce yıldızı gözler önüne seriliyor ve küme Samanyolu'nun zengin arka fonuna karşı görüntüleniyor.

Gökbilimciler ayrıca kümedeki çok sayıda yıldızı özel olarak ESO'nun Çok Büyük Teleskopu ile inceledi. Yıldızlardan gelen ışığı bileşenlerine ayırarak onların kimyasal yapıları ve yaşları ortaya çıkarılabiliyor.

Messier 4'teki yıldızlardan elde edilen yeni sonuçlar heyecan verici. Küresel kümedeki yıldızlar yaşlılar ve bu nedenle normalde ağır kimyasal elementlerce zengin olmamaları beklenir [1]. Bulunan şey bu, ancak son yapılan taramalarda bir yıldızın beklenenden çok daha fazla miktarda hafif element lityum içerdiği görüldü. Bu lityumun kaynağı ise gizemli. Normalde bu elementin zamanla yıldızın milyarlarca yıllık yaşamında yok olması gerekiyor, ancak binlercesi arasından bu yıldız sonsuz gençliğin gizemini çözmüş gibi görünüyor. Ya bir şekilde orjinal lityumunu korumayı başardı, ya da kendini yeni üretilmiş lityumla zenginleştirmenin bir yolunu buldu.

Bu WFI görüntüsü kümenin geniş bir görüntüsünü ve zengin çevresini göstermektedir. Ayrıca merkezi bölgenin yörüngedeki NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ile alınan tamamlayıcı ve daha ayrıntılı bir görüntüsü bu hafta Hubble Haftanın Görüntüsü serisinin bir parçası olarak yayınlandı.

Notlar

[1] Helyum'dan daha ağır olan çoğu kimyasal element yıldızlarda meydana gelir ve yıldızların yaşamının sonunda yıldızlar-arası ortama aktarılır. Bu zengin maddeler daha sonra gelecekteki yıldız nesillerinin yapı taşlarını oluştururlar. Sonuç olarak küresel kümelerdeki gibi elementler açısından kayda değer bir zenginleştirme öncesindeki bir ortamda meydana gelen çok yaşlı yıldızlar, daha sonra oluşmuş Güneş gibi yıldızlarla karşılaştırıldıklarında ağır elementlerce daha düşük bolluklara sahip oldukları bulunmuştur.

Daha fazla bilgi

2012 yılı Avrupa Güney Gözlemevi'nin (ESO) kuruluşunun 50. yılını temsil etmektedir. Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetlerarası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO varolan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın Avrupalı ortağıdır. ESO şu anda "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak 39-metre ayna çaplı Avrupa Aşırı Büyük optik/yakın kırmızı ötesi Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmeyi planlıyor.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 (Dahili: 1252)
Cep: +90 538 614 29 38
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Richard Hook
ESO, La Silla, Paranal, E-ELT & Survey Telescopes Press Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1235.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1235tr
Adı:M 4, Messier 4, NGC 6121
Tür:• Milky Way : Star : Grouping : Cluster : Globular
Facility:MPG/ESO 2.2-metre telescope
Science data:2012A&A...539A.157M

Görüntüler

The globular star cluster Messier 4
The globular star cluster Messier 4
sadece İngilizce
The globular star cluster Messier 4 in the constellation of Scorpius
The globular star cluster Messier 4 in the constellation of Scorpius
sadece İngilizce
Wide-field view of the sky around the globular star cluster Messier 4
Wide-field view of the sky around the globular star cluster Messier 4
sadece İngilizce
NASA/ESA Hubble Space Telescope image of the centre of Messier 4
NASA/ESA Hubble Space Telescope image of the centre of Messier 4
sadece İngilizce
The globular star cluster Messier 4: and the location of a curious star
The globular star cluster Messier 4: and the location of a curious star
sadece İngilizce

Videolar

Zooming in on the globular star cluster Messier 4
Zooming in on the globular star cluster Messier 4
sadece İngilizce
Panning across the globular star cluster Messier 4
Panning across the globular star cluster Messier 4
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...