Antu’dan Yepun’a — VLT’nin İnşası

From Antu to Yepun (The historical image)
From Antu to Yepun (The present-day image)
Resimleri görmek için yeşil kolu sürükleyin

ESO bu sene 50.yılını tamamlıyor ve bu önemli yıl dönümünü kutlamak için tarihimize kısa bir göz atacağız. 2012 yılı boyunca ayda bir kez yayınlanan haftanın 'önceden ve şimdi' özel fotoğrafı La Silla ve Paranal gözlem yerleşkesinde, ESO'nun Şili Santiago’da bulunan tesislerinde ve Almanya Garching Münih'teki merkez ofisinde yıllar içinde her şeyin nasıl değiştiğini göstermektedir. 

Dört tane hareketli 1.8 metrelik Yardımcı Teleskop ve her biri 8.2 m çapında aynaya sahip dört tane Birim Teleskop’tan oluşan Çok Büyük Teleskop (VLT) tesisi ESO’ nun Şili Cerro Paranal’daki en iyi tesisidir. Bu ay ki fotoğraf çiftimiz yapım aşamasındaki bir Birim Teleskopu ve günümüzdeki bir diğer Birim Teleskopu gösteriyor.

Ekim 1995’in sonlarında çekilmiş tarihi resimde Birim Teleskop’u (UT1) çevreleyen kubbenin ilk yapım aşaması görülebilir. Alttaki beton temelleri tamamlanmış ve duvarın sabit metal yapısı beton temel üzerine sabitleştirilmiş. Teleskop kubbesinin dönebilen bölümünün ilk parçası da ayrıca yerine yerleştirilmiş. Teleskopun gözlem yapabilmesini sağlayan geniş aralık ve gökyüzüne açılan kapıları destekleyen ağır, yatay yapı kamera doğrultusunda görülebilir. Bu Birim Teleskop ile ilk gözlem 25 Mayıs 1998’de yapıldı (eso9820).

Panaral’ın 1999 yılındaki açılış töreninde her UT’ye yerli Mapuche kabilesinin dilinde bir isim verilmiştir (eso9921). UT’ler için bu isimler birden dörde sırasıyla – Antu, Kueyen, Melipal, ve Yepun’dur. Bu isimler gece gökyüzünün dört seçkin ve güzel özelliklerini temsilen sırasıyla Güneş, Ay, Güneyhaçı takımyıldızı ve Venüs’ü [1] ifade eder.

Günümüz fotoğrafındaki UT4 Yepun ile ilk gözlem Eylül 2000 tarihinde yapıldı (eso0028). Ancak, VLT’nin yapımının tamamlandığını göstermek için dört UT’de aynı olacak şekilde tasarlandığından UT4 kardeşi UT1 kadar görevini en iyi şekilde yapmaktadır. Sadece her birinde gökbilimcilere Evren üzerindeki çalışmalarında daha geniş olanaklar sağlayan mevcut cihazlar bakımından farklılıklar vardır. Yepun’un önündeki sarı yapı 8.2 m çapındaki dev ana aynaların periyodik olarak kaldırılmasında ve kaplanmasında kullanılan ve UT’ler arasında taşınabilen M1 kaldırma platformudur.

Tarihi fotoğrafın çekilmesinden sonraki yıllarda, ilk UT Antu ismini aldı ve ailedeki diğer teleskoplar dağın zirvesindeki yerlerini aldığında isimlerini aldılar. Bugün, VLT en gelişmiş görünür ışık gökbilim teleskopudur ve Panaral’da ki Antu, Yepun ve diğer teleskoplar ESO’yu açık farkla dünyanın en üretken yer tabanlı gözlemevi yapmada önemli bir rol oynamışlardır.

Notlar

[1] Yepun Panaral’ın açılış töreni zamanında “ Sirius” olarak çevrilmiştir.(eso9921), fakat sonraki araştırmalar doğru çevirinin “ Venüs” olduğunu göstermiştir.

Bağlantılar

İletişim

Güven Tunç 
Başkent Üniversitesi, Makine Müh.Bölümü, ESON Türkiye Ekibi 
Ankara, Türkiye 
E-posta: guventunc52@gmail.com

Telif

ESO

Görüntü Karşılaştırma Hakkında

Kimlik:potw1249a
Yayın tarihi:03 Aralık 2012 10:00:00

Görüntüler