1
00:00:02,080 --> 00:00:06,000
Speuren naar leven

2
00:00:08,500 --> 00:00:11,470
Ooit nagedacht over leven in het heelal?

3
00:00:11,470 --> 00:00:14,600
Bewoonde planeten die om verre sterren draaien?

4
00:00:14,600 --> 00:00:17,500
Astronomen doen dat --- al eeuwenlang.

5
00:00:17,500 --> 00:00:21,950
Want: met zo veel melkwegstelsels, met elk zo veel sterren,

6
00:00:21,950 --> 00:00:24,140
hoe kan de aarde dan uniek zijn?

7
00:00:25,500 --> 00:00:30,110
In 1995 ontdekten de Zwitserse astronomen Michel Mayor en Didier Queloz

8
00:00:30,110 --> 00:00:34,660
de eerste exoplaneet rond een normale ster.

9
00:00:35,000 --> 00:00:39,490
Sindsdien hebben planetenjagers vele honderden van deze werelden ontdekt.

10
00:00:39,490 --> 00:00:44,780
Groot en klein, heet en koud, en in verscheidene soorten omloopbanen.

11
00:00:45,600 --> 00:00:49,800
Nu staan we op het punt een tweelingbroertje van de aarde te ontdekken.

12
00:00:50,290 --> 00:00:56,290
En in de toekomst: een planeet met leven ---- de heilige graal van astrobiologen.

13
00:01:02,590 --> 00:01:06,070
De Europese Zuidelijke Sterrenwacht speelt een belangrijke rol

14
00:01:06,070 --> 00:01:08,310
in de zoektocht naar exoplaneten.

15
00:01:09,290 --> 00:01:13,560
Michel Mayors team vond er al honderden vanaf Cerro La Silla,

16
00:01:13,560 --> 00:01:16,880
ESO's eerste standplaats in Chili.

17
00:01:17,890 --> 00:01:19,880
Hier is de CORALIE spectrograaf,

18
00:01:19,880 --> 00:01:23,120
een instrument op de Zwitserse Leonhard Euler Telescoop.

19
00:01:25,030 --> 00:01:30,940
Het meet piepkleine schommelingen van sterren, veroorzaakt door de zwaartekracht van eromheen draaiende planeten.

20
00:01:30,940 --> 00:01:37,910
ESO's eerbiedwaardige 3,6-meter telescoop jaagt ook op exoplaneten.

21
00:01:39,200 --> 00:01:42,320
De HARPS-spectrograaf is de meest nauwkeurige ter wereld.

22
00:01:42,320 --> 00:01:46,680
Tot nu toe heeft hij meer dan 150 planeten ontdekt.

23
00:01:51,750 --> 00:01:53,360
Zijn grootste trofee:

24
00:01:53,360 --> 00:01:59,950
een rijk systeem dat ten minste vijf en misschien zelfs zeven buitenaardse werelden telt.

25
00:02:11,330 --> 00:02:13,960
Maar er zijn meer manieren om exoplaneten te vinden.

26
00:02:22,130 --> 00:02:28,350
De Deense telescoop van 1,5-meter hielp een verre planeet ontdekken

27
00:02:28,350 --> 00:02:31,350
die slechts vijf keer zwaarder is dan de aarde.

28
00:02:35,500 --> 00:02:39,200
De truc? Zwaartekrachtslenzen.

29
00:02:40,040 --> 00:02:45,150
De planeet en zijn moederster passeren voor een heldere achtergrondster langs,

30
00:02:45,150 --> 00:02:47,320
die het beeld vergroot.

31
00:02:49,420 --> 00:02:54,660
En in een enkel geval, kun je zelfs een exoplaneet in beeld krijgen.

32
00:02:57,960 --> 00:03:04,240
In 2004 nam NACO, de adaptieve-optiekcamera op de Very Large Telescope,

33
00:03:04,240 --> 00:03:08,220
de eerste foto ooit van een exoplaneet.

34
00:03:08,220 --> 00:03:14,020
De rode stip op deze afbeelding is een reuzenplaneet die rond een bruine dwergster draait.

35
00:03:17,880 --> 00:03:22,650
In 2010 ging NACO nog een stap verder.

36
00:03:24,440 --> 00:03:28,330
Deze ster staat op 130 lichtjaar van de aarde.

37
00:03:28,330 --> 00:03:35,080
Hij is jonger en helderder dan de zon, en heeft vier planeten in wijde omloopbanen.

38
00:03:36,900 --> 00:03:41,970
NACO's arendsoog maakte het mogelijk om het licht van planeet c te meten.

39
00:03:41,970 --> 00:03:46,490
--- een gasreus die tien keer zo zwaar is als Jupiter.

40
00:03:48,070 --> 00:03:50,450
Ondanks de gloed van zijn moederster,

41
00:03:50,450 --> 00:03:54,450
kon een spectrum worden gemaakt van het zwakke licht van de planeet,

42
00:03:54,450 --> 00:03:57,380
dat details van zijn atmosfeer onthulde.

43
00:03:59,270 --> 00:04:05,740
Tegenwoordig worden veel exoplaneten ontdekt wanneer ze hun moederster passeren.

44
00:04:05,740 --> 00:04:09,020
Als we precies tegen de zijkant van de planeetbaan kijken,

45
00:04:09,020 --> 00:04:12,390
passeert de planeet bij elke omloop voor de ster langs.

46
00:04:12,390 --> 00:04:16,870
De kleine, regelmatige 'dipjes' in de helderheid van het sterlicht

47
00:04:16,870 --> 00:04:20,310
verraden de aanwezigheid van een ronddraaiende planeet.

48
00:04:23,010 --> 00:04:27,600
De TRAPPIST telescoop op La Silla helpt bij de zoektocht naar deze overgangen.

49
00:04:28,250 --> 00:04:29,570
En in de tussentijd

50
00:04:29,570 --> 00:04:36,120
heeft de Very Large Telescope een planeetovergang in groot detail bestudeerd.

51
00:04:36,910 --> 00:04:44,820
Hier is GJ1214b, een superaarde die 2,6 keer zo groot is als onze thuisplaneet.

52
00:04:47,010 --> 00:04:53,040
Tijdens een overgang absorbeert de atmosfeer van de planeet licht van zijn moederster.

53
00:04:57,200 --> 00:05:02,740
ESO's gevoelige FORS-spectrograaf toonde aan dat GJ1214b

54
00:05:02,740 --> 00:05:07,000
een hete en stomende sauna-wereld kan zijn.

55
00:05:09,920 --> 00:05:14,060
Gasreuzen en sauna-planeten zijn ongastvrij voor leven.

56
00:05:14,060 --> 00:05:17,060
Maar de jacht is nog niet gestaakt.

57
00:05:18,010 --> 00:05:22,420
Binnenkort wordt het nieuwe SPHERE-instrument geïnstalleerd op de VLT.

58
00:05:22,420 --> 00:05:28,490
SPHERE zal zwakke planeten kunnen onderscheiden in de gloed van hun moederster.

59
00:05:29,200 --> 00:05:35,140
In 2016 komt de ESPRESSO-spectrograaf aan bij de VLT

60
00:05:35,140 --> 00:05:39,110
om het huidige HARPS-instrument te overtreffen.

61
00:05:41,000 --> 00:05:44,850
En ESO's Extremely Large Telescope zal, zodra hij gereed is,

62
00:05:44,850 --> 00:05:49,170
wellicht bewijs vinden voor buitenaardse biosferen.

63
00:05:56,480 --> 00:05:59,390
Op aarde hebben we leven in overvloed.

64
00:06:00,960 --> 00:06:09,640
Noord-Chili draagt bij met condors, vicuña's, vischacha's en gigantische cactussen.

65
00:06:11,910 --> 00:06:16,830
Zelfs de dorre Atacama-woestijngrond wemelt van de taaie microben.

66
00:06:20,970 --> 00:06:25,300
We hebben de bouwstenen van leven gevonden in de interstellaire ruimte.

67
00:06:26,000 --> 00:06:28,790
We hebben ontdekt dat er planeten in overvloed zijn.

68
00:06:33,110 --> 00:06:38,190
Miljarden jaren geleden brachten kometen water en organische moleculen naar de aarde.

69
00:06:40,540 --> 00:06:44,250
Zouden we niet kunnen aannemen dat hetzelfde ook elders gebeurt?

70
00:06:49,500 --> 00:06:51,400
Of zijn we alleen?

71
00:06:53,040 --> 00:06:55,080
Het is de grootste vraag ooit.

72
00:06:56,480 --> 00:06:59,530
En het antwoord ligt binnen handbereik.