1
00:00:02,520 --> 00:00:06,520
'Bakışı Değiştirmek'

2
00:00:13,520 --> 00:00:14,820
Müthiş müzik, değil mi?

3
00:00:15,960 --> 00:00:18,320
Fakat, duyma özürlü olduğunuzu farzedin!

4
00:00:18,320 --> 00:00:21,850
Ya da alçak frekansları duymasaydınız?

5
00:00:23,180 --> 00:00:24,980
Veya yüksek frekansları?

6
00:00:26,780 --> 00:00:29,470
Gökbilimciler de benzer br durumdaydı.

7
00:00:30,170 --> 00:00:35,480
İnsan gözü, evrendeki ışınımın yalnızca çok küçük bir kısmına duyarlıdır.

8
00:00:35,480 --> 00:00:39,500
Mor ışığın dalgaboyundan daha kısa dalgaboylu ışıkları göremeyiz.

9
00:00:39,500 --> 00:00:41,560
ya da kırmızıdan daha uzun dalgaboylarını.

10
00:00:42,290 --> 00:00:45,410
Tüm kozmik senfoniyi algılayamayız.

11
00:00:47,520 --> 00:00:53,020
Kızılötesi, yani ısı ışınımı, ilk kez William Herschel tarafından 1800 yılında keşfedildi.

12
00:00:56,600 --> 00:00:59,650
Karanlık bir odadayken beni göremezsiniz.

13
00:01:00,520 --> 00:01:05,100
Fakat kızılötesi gözlüklerinizi takın ve şimdi vücut ısımı görebilirsiniz.

14
00:01:08,210 --> 00:01:14,310
Benzer şekilde, kızılötesi teleskoplar görünür ışık salmak için çok soğuk olan kozmik nesneleri ortaya çıkarır. 

15
00:01:14,310 --> 00:01:18,900
Tıpkı yıldızların ve gezegenlerin doğduğu yerler olan karanlık gaz ve toz bulutları gibi. 

16
00:01:28,020 --> 00:01:29,090
On yıllardır,

17
00:01:29,090 --> 00:01:31,770
ESO Gökbilimcileri, kızılötesi dalgaboylarında evreni keşfetmeye...

18
00:01:31,770 --> 00:01:33,690
...bir hayli ilgililer.

19
00:01:34,430 --> 00:01:37,370
Fakat ilk dedektörler küçük ve bu yüzden etkisizdiler.

20
00:01:38,010 --> 00:01:41,130
Bize kızılötesi gökyüzünün ancak bulanık bir manzarasını verebilmişlerdi.

21
00:01:43,410 --> 00:01:47,050
Bugünki kızılötesi kameralar devasa ve güçlüler.

22
00:01:47,050 --> 00:01:51,930
Hassasiyetlerini artırmak için çok düşük sıcaklıklara kadar soğutulurlar.

23
00:01:53,520 --> 00:01:58,340
ESO'nun Çok Büyük Teleskobu onları iyi kullanmak için tasarlandı.

24
00:02:03,230 --> 00:02:10,100
Aslında, bazı teknolojik hileler,mesela girişim ölçümü gibi, yalnızca kızılötesinde çalışırlar.

25
00:02:12,470 --> 00:02:16,710
Yeni bir ışıkta evreni su yüzüne çıkarmak için bakış açımızı genişlettik.

26
00:02:20,380 --> 00:02:26,340
Bu karanlık bölge bir kozmik toz bulutudur. Arkaplandaki yıldızları gözden kaybeder.

27
00:02:26,340 --> 00:02:31,050
Fakat kızılötesinde, toz bulutunu geçerek doğruca bakabiliriz.

28
00:02:33,080 --> 00:02:36,560
Ve işte burada Orion Bulutsusu, bir yıldız yuvası.

29
00:02:36,560 --> 00:02:40,990
Yenidoğan bebek yıldızların çoğu toz bulutları tarafından gizlenir.

30
00:02:40,990 --> 00:02:47,240
Ve yeniden kızılötesi yardıma gelir, yapım aşamasındaki yıldızları açığa çıkarmaya.

31
00:02:58,440 --> 00:03:02,250
Yıldızlar yaşamlarının sonunda gaz kabarcıkları püskürtürler.

32
00:03:02,250 --> 00:03:05,970
Optik dalgaboylarında kozmik gösteriler gibidir.

33
00:03:05,970 --> 00:03:10,150
Fakat, kızılötesi resim çok daha fazla ayrıntıyı gösterir.

34
00:03:12,500 --> 00:03:14,840
Yıldızların ve gaz bulutlarının Gökadamız,

35
00:03:14,840 --> 00:03:19,830
yani Samanyolunun kalbindeki devasa karadelikler tarafından yakalandıklarını unutmayın!

36
00:03:19,830 --> 00:03:23,510
Kızılötesi kameralar olmadan, onları asla göremezdik.

37
00:03:25,690 --> 00:03:26,840
Kızılötesi çalışmalar, 

38
00:03:26,840 --> 00:03:31,980
kendi güneşimiz gibi başka galaksilerdeki yıldızların gerçek dağılımlarını ortaya koydu.

39
00:03:34,930 --> 00:03:38,609
En uzaktaki galaksiler yalnızca kızılötesi dalgaboylarında çalışılabilir.

40
00:03:38,609 --> 00:03:41,520
Işıkları, evrenin genişlemesi nedeniyle... 

41
00:03:41,789 --> 00:03:44,020
bu uzun dalgaboylarına kayar.

42
00:03:46,410 --> 00:03:50,750
Paranal yakınlarında üzerinde korunumlu bir yapının bulunduğu küçük bir tepecik bulunmaktadır.

43
00:03:51,430 --> 00:03:55,020
Bu yapının içinde 4.1 metrelik VISTA teleskobu var.

44
00:03:55,490 --> 00:03:59,040
ESO'nun onuncu üye ülkesi olan İngiltere'de yapıldı.

45
00:04:06,620 --> 00:04:09,750
Şimdilik, VISTA sadece kızılötesinde çalışıyor.

46
00:04:09,750 --> 00:04:14,510
Bir kamyonet ağırlığında kocaman kameralar kullanır.

47
00:04:14,980 --> 00:04:21,060
Ve evet, VISTA kızılötesi evrenin eşi benzeri görülmemiş manzaralarını sunuyor.

48
00:04:22,400 --> 00:04:26,220
ESO, 50 yıl önce doğduğundan bu yana görülebilir dalgaboyunda astronomi çalışıyor.

49
00:04:29,360 --> 00:04:32,370
Ve 30 yıl civarında da kızılötesi astronomisi çalışıyor.

50
00:04:37,720 --> 00:04:40,560
Buna rağmen kozmik senfoniye çok katkılar yapmıştır.

51
00:04:42,520 --> 00:04:46,720
Şili Andlarının tepesi, deniz seviyesinden 5000 metre yüksekte...

52
00:04:46,720 --> 00:04:48,920
...Chajnantor platosu var.

53
00:04:50,440 --> 00:04:53,240
Astronomi buradan daha yükseğe çıkamaz.

54
00:04:56,540 --> 00:04:59,260
Chajnantor ALMA'nın evidir.

55
00:05:00,550 --> 00:05:03,760
- Atacama Büyük Milimetre ve Milimetrealtı Dizgesi.

56
00:05:04,800 --> 00:05:06,680
ALMA hala yapım aşamasında.

57
00:05:07,170 --> 00:05:10,540
Nefes almanın bile zor olduğu, oldukça elverişsiz bir alandadır.

58
00:05:13,730 --> 00:05:16,660
66 antenin yalnızca 10'unu kullanarak,

59
00:05:16,660 --> 00:05:21,180
ALMA, 2011 Ağustosunda ilk gözlemlerini yaptı.

60
00:05:25,600 --> 00:05:31,570
Uzaydan gelen milimetre dalgalar...Onları gözlemlemek için, yüksek ve kuru bir yerde olmalısınız.

61
00:05:31,570 --> 00:05:36,330
Chajnantor bunun için dünyadaki en iyi yerlerden biridir.

62
00:05:41,100 --> 00:05:46,880
Çarpışan bir galaksi çiftinde, soğuk gaz ve karanlık toz bulutları görülebilir hale gelir.

63
00:05:47,390 --> 00:05:51,960
Burası yıldızların doğduğu yer değil tohumlarının atıldığı yerdir.

64
00:05:55,060 --> 00:05:58,690
Ve ölen yıldızların akıntısındaki bu spiral galaksiler...

65
00:05:58,690 --> 00:06:01,730
-Yörüngede dolaşan bir gezegen olabilirler mi?

66
00:06:06,270 --> 00:06:08,000
Bakış açımızı değiştirerek...

67
00:06:08,000 --> 00:06:12,230
...gezegenlerin, yıldızların ve galaksilerin kökenlerine yaklaşıyoruz.

68
00:06:12,830 --> 00:06:16,020
Kainat senfonisinin tamamına...