1
00:00:02,520 --> 00:00:06,520
Αλλάζοντας απόψεις

2
00:00:13,520 --> 00:00:14,820
Ωραία μουσική, έτσι δεν είναι;

3
00:00:15,960 --> 00:00:18,320
Αλλά ας υποθέσουμε ότι είχατε προβλήματα ακοής.

4
00:00:18,320 --> 00:00:21,850
Αν δεν μπορούσατε να ακούσετε τις χαμηλές συχνότητες;

5
00:00:23,180 --> 00:00:24,980
Ή τις υψηλές;

6
00:00:26,780 --> 00:00:29,470
Οι αστρονόμοι αντιμετώπιζαν τέτοιες καταστάσεις.

7
00:00:30,170 --> 00:00:35,480
Το ανθρώπινο μάτι είναι ευαίσθητο μόνο σε ένα μικρό τμήμα της συνολικής ακτινοβολίας του Σύμπαντος.

8
00:00:35,480 --> 00:00:39,500
Δεν μπορούμε να δούμε φώς με μήκος κύματος μικρότερο του ιώδους,

9
00:00:39,500 --> 00:00:41,560
ή μεγαλύτερο του ερυθρού.

10
00:00:42,290 --> 00:00:45,410
Απλά δεν αντιλαμβανόμαστε ολόκληρη την κοσμική συμφωνία

11
00:00:47,520 --> 00:00:53,020
Η υπέρυθρη ή θερμική ακτινοβολία ανακαλύφθηκε από τον William Herschel το 1800

12
00:00:56,600 --> 00:00:59,650
Σε ένα σκοτεινό δωμάτιο δεν μπορείτε να με δείτε.

13
00:01:00,520 --> 00:01:05,100
Αλλά φορώντας υπέρυθρα γυαλιά, μπορείτε να "δείτε" την θερμότητα του σώματος μου.

14
00:01:08,210 --> 00:01:14,310
Ομοίως, υπέρυθρα τηλεσκόπια αποκαλύπτουν κοσμικά αντικείμενα πάρα πολύ ψυχρά για να εκπέμπουν ορατό φως,

15
00:01:14,310 --> 00:01:18,900
όπως τα σκοτεινά νέφη αερίου και σκόνης, όπου γεννιούνται αστέρια και πλανήτες.

16
00:01:28,020 --> 00:01:29,090
Για δεκαετίες

17
00:01:29,090 --> 00:01:31,770
οι αστρονόμοι του ESO επιθυμούσαν να εξερευνήσουν το Σύμπαν

18
00:01:31,770 --> 00:01:33,690
σε υπέρυθρα μήκη κύματος.

19
00:01:34,430 --> 00:01:37,370
Αλλά οι πρώτοι ανιχνευτές ήταν μικροί και αναποτελεσματικοί

20
00:01:38,010 --> 00:01:41,130
Μας έδωσαν μια θολή άποψη του υπέρυθρου ουρανού.

21
00:01:43,410 --> 00:01:47,050
Οι σύγχρονες κάμερες είναι τεράστιες και πανίσχυρες.

22
00:01:47,050 --> 00:01:51,930
Ψύχονται σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες για να αυξηθεί η ευαισθησία τους.

23
00:01:53,520 --> 00:01:58,340
Και το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο του ESO έχει σχεδιαστεί για την καλύτερη χρήση τους.

24
00:02:03,230 --> 00:02:10,100
Στην πραγματικότητα, κάποια τεχνολογικά κόλπα, όπως η συμβολομετρία, λειτουργούν μόνο στο υπέρυθρο

25
00:02:12,470 --> 00:02:16,710
Διευρύναμε την άποψή μας για να αποκαλύψουμε το Σύμπαν σε ένα νέο φως.

26
00:02:20,380 --> 00:02:26,340
Αυτή η σκοτεινή κηλίδα είναι ένα νέφος κοσμικής σκόνης. Κρύβει τα άστρα που βρίσκονται στο υπόβαθρο.

27
00:02:26,340 --> 00:02:31,050
Αλλά στο υπέρυθρο μπορούμε να παρατηρήσουμε μέσα από την σκόνη.

28
00:02:33,080 --> 00:02:36,560
Και εδώ είναι το νεφέλωμα του Ωρίωνα, ένα αστρικό φυτώριο.

29
00:02:36,560 --> 00:02:40,990
Τα περισσότερα από τα νεογέννητα άστρα είναι κρυμμένα από τα σύννεφα σκόνης.

30
00:02:40,990 --> 00:02:47,240
Και πάλι το υπέρυθρο επεμβαίνει και αποκαλύπτει αστέρια που γεννιούνται!

31
00:02:58,440 --> 00:03:02,250
Στο τέλος της ζωής τους τα άστρα αποβάλλουν φυσαλίδες αερίων.

32
00:03:02,250 --> 00:03:05,970
Κοσμικά στολίδια στα οπτικά μήκη κύματος

33
00:03:05,970 --> 00:03:10,150
- αλλά η υπέρυθρη εικόνα δείχνει πολύ περισσότερη λεπτομέρεια.

34
00:03:12,500 --> 00:03:14,840
Μην ξεχνάτε τα άστρα και τα νέφη αερίων

35
00:03:14,840 --> 00:03:19,830
που αιχμαλωτίστηκαν από την γιγάντια μαύρη τρύπα στο κέντρο του Γαλαξία μας.

36
00:03:19,830 --> 00:03:23,510
Χωρίς υπέρυθρες κάμερες δεν θα τα βλέπαμε ποτέ.

37
00:03:25,690 --> 00:03:26,840
Σε άλλους γαλαξίες,

38
00:03:26,840 --> 00:03:31,980
υπέρυθρες μελέτες αποκάλυψαν την πραγματική κατανομή άστρων σαν τον Ήλιο μας.

39
00:03:34,930 --> 00:03:38,609
Οι πιο μακρινοί γαλαξίες μπορούν να μελετηθούν μόνο στο υπέρυθρο.

40
00:03:38,609 --> 00:03:41,520
Το φως τους έχει μετατοπιστεί προς αυτά τα μεγάλα μήκη κύματος

41
00:03:41,789 --> 00:03:44,020
λόγω της διαστολής του Σύμπαντος.

42
00:03:46,410 --> 00:03:50,750
Κοντά στο Παρανάλ βρίσκεται μια μικρή βουνοκορφή με ένα απομονωμένο κτίριο

43
00:03:51,430 --> 00:03:55,020
Στο κτίριο βρίσκεται το τηλεσκόπιο των 4,1 μέτρων VISTA.

44
00:03:55,490 --> 00:03:59,040
Κατασκευάστηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, το δέκατο μέλος του ESO.

45
00:04:06,620 --> 00:04:09,750
Προς το παρόν, το VISTA παρατηρεί μόνο στο υπέρυθρο.

46
00:04:09,750 --> 00:04:14,510
Χρησιμοποιεί μια γιγάντια κάμερα, με βάρος όσο ένα φορτηγό.

47
00:04:14,980 --> 00:04:21,060
Και όντως, το Vista προσφέρει πρωτοφανή άποψη του υπέρυθρου Σύμπαντος.

48
00:04:22,400 --> 00:04:26,220
Το ESO κάνει οπτική αστρονομία από την γέννηση του, πενήντα χρόνια πριν.

49
00:04:29,360 --> 00:04:32,370
Και υπέρυθρη αστρονομία εδώ και τριάντα χρόνια.

50
00:04:37,720 --> 00:04:40,560
Αλλά υπάρχουν και άλλοι παρατηρητές της κοσμικής συμφωνίας.

51
00:04:42,520 --> 00:04:46,720
Πέντε χιλιάδες μέτρα πάνω από την θάλασσα, ψηλά στις χιλιανές Άνδεις,

52
00:04:46,720 --> 00:04:48,920
βρίσκεται το υψίπεδο Chajnantor.

53
00:04:50,440 --> 00:04:53,240
Η Αστρονομία δεν μπορεί να πάει ψηλότερα.

54
00:04:56,540 --> 00:04:59,260
Στο Chajnantor είναι εγκατεστημένο το ALMA

55
00:05:00,550 --> 00:05:03,760
-Μεγάλη Συστοιχία Χιλιοστού/Υποχιλιοστού της Ατακάμα

56
00:05:04,800 --> 00:05:06,680
Το ALMA είναι ακόμη υπό κατασκευή.

57
00:05:07,170 --> 00:05:10,540
Σε μια τοποθεσία τόσο εχθρική, που είναι δύσκολη ακόμη και η αναπνοή!

58
00:05:13,730 --> 00:05:16,660
Με μόλις δέκα από τις 66 κεραίες σε λειτουργία,

59
00:05:16,660 --> 00:05:21,180
το ALMA έκανε την πρώτη παρατήρηση το φθινόπωρο του 2011.

60
00:05:25,600 --> 00:05:31,570
Χιλιοστομετρικά κύματα από το διάστημα. Για να τα παρατηρήσουμε πρέπει να είμαστε σε μέρος ψηλό και ξηρό.

61
00:05:31,570 --> 00:05:36,330
Το Chajnantor είναι ένα από τα καλύτερα μέρη στον κόσμο.

62
00:05:41,100 --> 00:05:46,880
Σύννεφα ψυχρού αερίου και σκοτεινής σκόνης γίνονται ορατά σε ένα ζεύγος συγκρουόμενων γαλαξιών.

63
00:05:47,390 --> 00:05:51,960
Εδώ δεν είναι όπου γεννιούνται τα άστρα, αλλά όπου συλλαμβάνονται.

64
00:05:55,060 --> 00:05:58,690
Και αυτά τα σπειροειδή κύματα που εκπέμπονται από ένα άστρο που πεθαίνει

65
00:05:58,690 --> 00:06:01,730
- μήπως οφείλονται σε έναν πλανήτη;

66
00:06:06,270 --> 00:06:08,000
Αλλάζοντας τον τρόπο που παρατηρούμε,

67
00:06:08,000 --> 00:06:12,230
κατανοούμε την προέλευση των πλανητών, των άστρων και των γαλαξιών.

68
00:06:12,830 --> 00:06:16,020
Την πλήρη συμφωνία του Σύμπαντος.