1
00:00:02,500 --> 00:00:05,500
Bu destansı bir maceranın hikayesidir.

2
00:00:10,500 --> 00:00:15,500
Kozmik merakın, cesaretin ve azmin hikayesi...

3
00:00:18,500 --> 00:00:23,500
Avrupanın, yıldızları keşfetmek için Güneye nasıl gittiğinin hikayesi.

4
00:01:12,500 --> 00:01:16,500
Güneye gidiş

5
00:01:17,500 --> 00:01:22,500
Avrupa Güney Gözlemevi, ESO' ya hoşgeldiniz.

6
00:01:25,500 --> 00:01:28,500
50 yaşında, fakat hepsinden daha da önemlisi...

7
00:01:34,500 --> 00:01:37,500
ESO, Avrupa'nın yıldızlara açılan kapısıdır.

8
00:01:38,500 --> 00:01:41,500
Burada 15 ülkeden gökbilimciler..

9
00:01:41,500 --> 00:01:43,500
...evrenin sırlarını ortaya çıkarmak için güçlerini birleştiriyorlar.

10
00:01:45,000 --> 00:01:46,000
Peki Nasıl ?

11
00:01:46,000 --> 00:01:49,500
Yeryüzündeki en büyük teleskopları yaparak.

12
00:01:49,500 --> 00:01:51,500
En hassas kamera ve cihazları tasarlayarak.

13
00:01:52,500 --> 00:01:54,500
Gökyüzünü dikkatle inceleyerek.

14
00:01:56,500 --> 00:01:59,500
İşleri, bize evrenin emsalsiz bir manzarasını ve yepyeni sezgiler sunan,

15
00:01:59,500 --> 00:02:02,500
gunes sistemimizi iskalayan kuyruklu yildizlardan...

16
00:02:02,500 --> 00:02:06,500
uzay ve zamanin ucundaki uzak galaksilere kadar...

17
00:02:06,500 --> 00:02:11,500
yakin ve uzak cisimlere bakmakti.

18
00:02:43,000 --> 00:02:45,500
Derin gizemlerin ve saklı sırların evreni.

19
00:02:46,500 --> 00:02:48,500
Ve sarhoş edici güzellik.

20
00:02:50,000 --> 00:02:52,000
Şilideki uzak dağların tepelerinden beri

21
00:02:52,000 --> 00:02:54,500
Avrupalı gökbilimciler zoru basariyor.

22
00:02:55,000 --> 00:02:56,000
Peki, neden Sili ?

23
00:02:56,500 --> 00:02:59,500
Gökbilimcileri güneye iten ne idi ?

24
00:03:03,500 --> 00:03:07,500
Avrupa Güney Gözlemevinin genel merkezi Almanya'nın Garching kentindedir.

25
00:03:11,500 --> 00:03:15,500
fakat Avrupa`dan gökyüzünün yalnızca bir kısmı görülebilmektedir.

26
00:03:15,500 --> 00:03:19,500
Geri kalanı için Güneye gitmek zorundasınız.

27
00:03:28,500 --> 00:03:32,500
Asırlar boyunca, güney gökyüzünün haritaları büyük boşluklar gösterirdi.

28
00:03:32,500 --> 00:03:35,500
- gökyüzünün 'keşfedilmemiş toprakları'nı...

29
00:03:37,500 --> 00:03:39,000
1595.

30
00:03:39,500 --> 00:03:43,500
İlk kez, Hollandali tacirler  Doğu Hint Adaları'na yelken açtılar.

31
00:03:49,500 --> 00:03:53,500
Geceleyin kaptanlar, Pieter Keyser ve Frederik de Houtman

32
00:03:53,830 --> 00:03:58,890
güney gökyüzündeki 130'dan fazla yıldızın konumunu ölçtüler.

33
00:04:05,500 --> 00:04:10,500
Kısa sürede, gök küresi ve haritalar 12 yeni takım yıldızını gösterdi,

34
00:04:10,500 --> 00:04:14,500
daha önce hiçbir Avrupali tarafından görülmemişlerdi.

35
00:04:16,500 --> 00:04:20,500
Kalici bir astronomik yerleskeyi, ilk defa güney yarımkürede...

36
00:04:20,500 --> 00:04:21,500
...İngilizler inşa etti.

37
00:04:22,500 --> 00:04:27,500
Kraliyet Gözlemevi 1820'de Ümit Burnu'nda kuruldu.

38
00:04:28,500 --> 00:04:33,000
Çok geçmeden, John Herchel, Güney Afrika'nın Masa Dağları'na yakın bir yerde

39
00:04:33,000 --> 00:04:35,500
...kendi özel gözlemevini inşa etti.

40
00:04:38,500 --> 00:04:39,500
Ne manzara ama!

41
00:04:39,500 --> 00:04:44,500
Karanlık gökyüzü, parlak kümeler ve baştan aşağı yıldız bulutları.

42
00:04:46,500 --> 00:04:49,500
Harvard, Yale ve Leiden gözlemevlerinin birbirinin güney istasyonlarını...

43
00:04:49,500 --> 00:04:53,500
...taklit etmelerine şaşırmamak lazım.

44
00:04:53,500 --> 00:04:56,500
Fakat yine de, Güney gökyüzünün keşfi

45
00:04:56,500 --> 00:05:00,500
cok cesaret, tutku ve azim gerektirdi.

46
00:05:05,500 --> 00:05:08,000
50 yıl öncesine kadar,

47
00:05:08,000 --> 00:05:12,500
neredeyse tüm teleskoplar ekvatorun kuzeyine yerleştirilmişti.

48
00:05:13,500 --> 00:05:15,500
Peki, niçin güney gökyüzü bu kadar önemlidir ?

49
00:05:17,500 --> 00:05:21,500
İlk sebebi çok geniş keşfedilmemiş topraklar olmasıydı.

50
00:05:22,000 --> 00:05:24,500
Avrupa'dan, gökyüzünün tamamına göremezsiniz.

51
00:05:25,500 --> 00:05:29,500
En bariz örnek Samanyolu'nun merkezi, bizim gökadamızdır.

52
00:05:29,500 --> 00:05:32,500
Kuzey yarımküreden neredeyse hiç görülmez.

53
00:05:32,500 --> 00:05:34,500
fakat güneyde ise baştan aşağıya uzanır.

54
00:05:36,500 --> 00:05:38,500
ve dahası Macellan Bulutları vardır;

55
00:05:38,780 --> 00:05:42,100
...samanyoluna iki küçük arkadaş.

56
00:05:43,000 --> 00:05:47,500
Kuzeyden görünmez ama ekvatorun güneyindeyseniz oldukça belirgindir.

57
00:05:48,500 --> 00:05:49,500
ve son olarak;

58
00:05:49,500 --> 00:05:53,800
Avrupalı gökbilimciler ışık kirliliği ve kötü hava nedeniyle engellendiler.

59
00:05:54,500 --> 00:05:57,000
Güneye gitmek problemlerin çoğunu çözecekti.

60
00:06:00,500 --> 00:06:04,500
Hollanda'da  bir bot gezisi, Haziran 1953

61
00:06:04,500 --> 00:06:07,000
Tam burasıydı, IJsselmeer'de.

62
00:06:07,000 --> 00:06:10,000
Alman/Amerikalı gökbilimci Walter Baade ve...

63
00:06:10,000 --> 00:06:12,500
...Hollandalı gökbilimci Jan Oort..

64
00:06:12,500 --> 00:06:15,500
Güney yarımkürede bir Avrupa gözlemevinden..

65
00:06:15,500 --> 00:06:17,500
arkadaşlarına bahsetti.

66
00:06:22,500 --> 00:06:27,000
Tek başına hiçbir Avrupa ülkesi Amerika ile çekişemezdi.

67
00:06:27,000 --> 00:06:29,000
Fakat birlikte yapabilirlerdi.

68
00:06:29,500 --> 00:06:34,500
Yedi ay sonra, 6 ülkeden 12 astronom burada bir araya geldi...

69
00:06:34,500 --> 00:06:37,000
...Leiden Üniversitesi'nin görkemli Senato odasında.

70
00:06:37,000 --> 00:06:39,500
Güney Afrika'da..

71
00:06:39,500 --> 00:06:44,500
bir Avrupa Gözlemevi kurma isteklerini ifade eden bir anlaşmaya imza attılar.

72
00:06:45,500 --> 00:06:47,500
Bu ESO'nun doğumuna zemin hazırladı.

73
00:06:48,500 --> 00:06:51,500
Ama dur biraz..Güney Afrika ?

74
00:06:52,500 --> 00:06:54,000
ee bu mantıklıydı tabii ki.

75
00:06:54,000 --> 00:06:59,500
Güney Afrikanın Cape Gözlemevi ve 1909'dan sonra da...

76
00:06:59,500 --> 00:07:02,500
...Johannesburg'daki Transvaal Gözlemevi'ne zaten sahipti...

77
00:07:02,500 --> 00:07:07,000
Leyden gözlemevi, Hartebeespoort' da kendi güney istasyonuna sahipti.

78
00:07:09,500 --> 00:07:11,500
1955 yılında,

79
00:07:11,500 --> 00:07:17,000
gökbilimciler büyük bir teleskop için en uygun yeri bulmak amacıyla test ekipmanlarını oluşturdurlar.

80
00:07:17,000 --> 00:07:23,500
Büyük Karoo'daki Zeekoegat. Veya Bloemfontein'deki Tafelkopje.

81
00:07:24,500 --> 00:07:27,500
Fakat hava koşulları hiçbirinde elverişli değildi.

82
00:07:28,500 --> 00:07:34,500
1960 larda, ilgi kuzey Şili'nin çetin arazilerine kaydı.

83
00:07:35,500 --> 00:07:38,500
Amerikalı gökbilimciler de kendi Güney yarımküre gözlemevlerini...

84
00:07:38,500 --> 00:07:41,000
burada yapmayı planlıyorlardı.

85
00:07:41,000 --> 00:07:47,500
Zorlu şartlarda, at sırtında yapılan keşifler, Güney Afrika'da olduğundan çok daha iyi koşulları ortaya koydu.

86
00:07:48,500 --> 00:07:52,500
1963 yılında ok yaydan çıkmıştı. Şili olabilirdi.

87
00:07:52,500 --> 00:07:55,500
6 ay sonra, Cero La Silla, Avrupa Güney Gözlemevi'nin...

88
00:07:55,500 --> 00:07:58,500
...gelecekteki yerleşkesi olarak seçildi.

89
00:07:58,500 --> 00:08:02,500
ESO artık uzak bir rüya değildi.

90
00:08:03,500 --> 00:08:10,000
Sonunda, ESO'nun resmi doğum tarihi 5 Ekim 1962'de..

91
00:08:10,000 --> 00:08:15,500
beş Avrupa ülkesi ESO antlaşmasını imzaladı.

92
00:08:15,500 --> 00:08:19,000
Belçika, Almanya, Fransa, Hollanda ve İsveç...

93
00:08:19,000 --> 00:08:23,500
...hep birlikte güneyde zoru başarmak için hedefe sıkıca kilitlendiler.

94
00:08:25,500 --> 00:08:29,500
La Silla ve çevresi Şili hükümetinden satın alındı.

95
00:08:30,500 --> 00:08:32,500
Kuş uçmaz kervan göçmez bir yerde bir yol yapıldı.

96
00:08:33,500 --> 00:08:39,000
ESO'nun ilk teleskopu Rotterdam'da bir çelik firmasında şekillendirildi.

97
00:08:40,500 --> 00:08:43,500
Ve Aralık 1966'da,

98
00:08:43,500 --> 00:08:48,500
ESO gözünü gökyüzüne açtı.

99
00:08:48,500 --> 00:08:54,500
Avrupa ihtişamlı bir kozmik keşif seferine başladı.