eso1315tr — Görüntülü Bülten

Zayıflayan Süpernova İle Süslenen Sarmal Güzellik

20 Mart 2013

Dünya’dan yaklaşık 35 milyon ışık-yılı uzaklıkta, Nehir (Eridanus) takımyıldızında, sarmal gökada NGC 1637 yer almaktadır. 1999 öncesinde bu gökadanın sakin görünümü çok parlak bir süpernovanın görülmesiyle bozuldu. Şili’deki Paranal Gözlemevi’ndeki ESO’ya ait olan Çok Büyük Teleskop ile bu patlama sonrasını inceleyen bilim insanları nispeten yakın olan bu gökadanın şaşırtıcı bir görüntüsünü elde ettiler.

Süpernovalar doğadaki en şiddetli olaylardır. Yıldızların göz kamaştırıcı ölümlerine işaret ederler ve içerisinde bulundukları gökadadaki milyarlarca yıldızın toplam ışığını bir anda gölgede bırakırlar.

1999’da Kaliforniya’daki Lick Gözlemevi sarmal gökada NGC 1637’deki yeni bir süpernovanın keşfini bildirdi. Özellikle bu tür nadir ama önemli kozmik nesneleri [1] araştırmak için inşa edilmiş olan bir teleskop kullanılarak tespit edildi. Keşfin onaylanması ve daha fazla incelenebilmesi için takibinde gözlemlere gerek duyuldu. Bu süpernova detaylıca gözlemlendi ve SN 1999em adı verildi. 1999’daki muhteşem patlamasının sonrasında, süpernovanın parlaklığı yıllar boyunca nispeten az solduğu görülerek bilim insanlarınca izlendi.

SN 1999em olan yıldız ölümünden önce çok büyük kütleliydi – Güneş’in kütlesinin sekiz katından fazla. Hayatının sonunda çekirdeği çöktü ve bu da felaket cinsinden bir patlama yarattı [2].

SN 1999em’nin takip gözlemlerini yaparken gökbilimciler VLT ile bu nesnenin pek çok resmini çektiler ki bu bir araya getirilen resimler onun içinde bulunduğu NGC 1637 gökadasının çok temiz bir görüntüsünü verdi. Sarmal yapı bu görüntüde parlayan gaz bulutlarındaki ve karanlık toz bölgelerindeki genç yıldızların mavimsi izlerinin farklı bir modelini göstermektedir.

Her ne kadar ilk bakışta NGC 1637 oldukça simetrik bir nesne olarak görülse de bazı ilginç özelliklere sahiptir. Bu gökbilimcilerin bir yana yatmış sarmal bir gökada olarak sınıflandırmasının nedenidir: merkezin en üst sol kolunda nispeten gevşek bir sarmal kol çevresinde genişliyor, daha uzakta ama daha yoğun ve kısa kol en alt sağda rotası boyunca orta yolu çarpıcı bir biçimde kesiyormuş gibi görünüyor.

Resimde bir yerde görünüm yıldızlara daha yakın dağılmakta ve daha uzak gökadalar aynı yönde yer alıyormuş gibi görünmektedir.

Notlar

[1] Süpernova Kaliforniya Hamilton Dağı’ndaki Lick Gözlemevi’nde yer alan Katzman Otomatik Görüntüleme Teleskopu tarafından keşfedildi.

[2] SN1999em hassas bir şekilde tip IIp olarak sınıflandırılan bir çekirdek çökme süpernovasıdır. “p” platoya karşılık gelmektedir ve maksimum parlaklığından sonra nispeten uzun bir zaman boyunca ( bir plato üzerinde ) parlaklığını koruduğu anlamına gelmektedir.

Daha fazla bilgi

Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetlerarası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO varolan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın Avrupalı ortağıdır. ESO şu anda "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak 39-metre ayna çaplı Avrupa Aşırı Büyük optik/yakın kırmızı ötesi Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmeyi planlıyor.

ESO Basın Bültenlerinin çevirileri ESO Bilim Toplum Ağı’nda (ESON) bulunan ESO üyesi ve diğer ülkelerdeki bilim toplum uzmanları ve bilim iletişimcileri tarafından gerçekleştirilmektedir. ESON Türkiye çeviri ekibinde Ankara Üniversitesi (Ankara), Çağ Üniversitesi (Mersin), Başkent Üniversitesi (Ankara), İstanbul Üniversitesi (İstanbul), İzmir Yüksek Teknoloji Üniversitesi (İzmir) ve Max Planck Yer-Ötesi Fiziği Enstitüsü’nden (Almanya) uzman kişiler yer almaktadır.

Bağlantılar

İletişim

Fırat Koçak
İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü - ESON Türkiye Ekibi
İzmir, Türkiye
E-posta: firatkocak@iyte.edu.tr

Richard Hook
ESO, La Silla, Paranal, E-ELT & Survey Telescopes Press Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1315.

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1315tr

Görüntüler

Spiral galaxy NGC 1637
Spiral galaxy NGC 1637
sadece İngilizce
The supernova 1999em in the galaxy NGC 1637 (annotated)
The supernova 1999em in the galaxy NGC 1637 (annotated)
sadece İngilizce
The spiral galaxy NGC 1637 in the constellation of Eridanus
The spiral galaxy NGC 1637 in the constellation of Eridanus
sadece İngilizce
Wide-field view of the sky around the spiral galaxy NGC 1637
Wide-field view of the sky around the spiral galaxy NGC 1637
sadece İngilizce

Videolar

Zooming in on the spiral galaxy NGC 1637
Zooming in on the spiral galaxy NGC 1637
sadece İngilizce
A close look at the spiral galaxy NGC 1637
A close look at the spiral galaxy NGC 1637
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...