1
00:00:01,680 --> 00:00:06,620
Büyük Yapıları İnşa Etmek

2
00:00:11,930 --> 00:00:14,840
Gökbilim büyük bir bilim dalıdır.

3
00:00:17,430 --> 00:00:19,190
Dışarıda kocaman bir Evren var

4
00:00:19,190 --> 00:00:23,630
ve evrenin keşfi için devasa aletlere ihtiyacımız var.

5
00:00:28,370 --> 00:00:32,850
Bu Palomar Dağı'ndaki 5-metrelik Hale aynalı teleskopu.

6
00:00:32,850 --> 00:00:37,760
Elli yıl önce, Avrupa Güney Gözlemevi kurulurken

7
00:00:37,760 --> 00:00:41,210
dünyadaki en büyük teleskoptu.

8
00:00:42,460 --> 00:00:48,020
ESO'nun Cerro Paranal'daki Çok Büyük Teleskopu şimdi bir son teknoloji harikası.

9
00:00:48,520 --> 00:00:51,330
Tarihteki en güçlü teleskop olarak

10
00:00:51,330 --> 00:00:55,710
İçindeki yaşadığımız Evrenin tüm görkemini gözler önüne seriyor.

11
00:00:58,350 --> 00:01:02,620
Fakat gökbilimciler hedeflerini daha da büyük aletler üzerine kuruyorlar.

12
00:01:02,620 --> 00:01:05,980
Ve ESO bu hayalleri gerçekleştiriyor.

13
00:01:20,330 --> 00:01:22,650
Atacama'da bulunan San Pedro.

14
00:01:24,020 --> 00:01:27,580
Olağanüstü manzaranın ve doğa harikalarının arasında kalan,

15
00:01:27,580 --> 00:01:32,100
bu ilginç kasaba yerli Atacameñolara ve

16
00:01:32,100 --> 00:01:34,650
maceraperest gezginlere evsahipliği yapmaktadır.

17
00:01:36,910 --> 00:01:40,710
Ve tabi ki ESO gökbilimci ve teknisyenlerine.

18
00:01:46,020 --> 00:01:50,090
San Pedro'dan çok uzak olmayan bir yerde, ESO'nun ilk rüya makinesi oluşmaya başlıyor.

19
00:01:50,090 --> 00:01:55,680
Adı ALMA – Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi.

20
00:01:56,760 --> 00:02:02,120
ALMA, Avrupa, Kuzey Amerika ve Doğu Asya ortaklığı projesidir.

21
00:02:02,120 --> 00:02:05,080
Dev bir yakınlaştırıcı mercek gibi çalışıyor.

22
00:02:05,080 --> 00:02:10,360
Birbirine yakın 66 anten bir geniş-açı görüşü sağlıyor.

23
00:02:10,360 --> 00:02:16,260
Aralarındaki uzaklık arttığında, gökyüzünde daha küçük bir alanın çok daha detaylı bir görüntüsünü elde edebiliyor.

24
00:02:18,390 --> 00:02:23,080
Milimetre-altı dalgaboylarında, ALMA evreni farklı dalgaboylarında görmektedir.

25
00:02:23,080 --> 00:02:24,740
Fakat neyi ortaya çıkaracak?

26
00:02:26,280 --> 00:02:31,760
Büyük Patlama'nın başlangıcında Evrendeki ilk gökadaların doğumunu.

27
00:02:34,500 --> 00:02:37,130
Moleküler gazın soğuk ve tozlu bulutlarını

28
00:02:37,130 --> 00:02:41,220
— yeni güneş ve gezegenlerin doğduğu yıldız doğumevlerini.

29
00:02:44,830 --> 00:02:47,390
Ve: evrenin kimyasını.

30
00:02:51,190 --> 00:02:56,180
ALMA organik moleküllerin izini arayacak — bunlar yaşamın yapıtaşlarıdır.

31
00:03:00,280 --> 00:03:04,090
ALMA antenlerinin inşası tüm hızıyla devam ediyor.

32
00:03:05,040 --> 00:03:08,440
Lore ve Otto adlı iki dev taşıyıcı,

33
00:03:08,440 --> 00:03:12,610
tamamlanan antenleri Chajnantor Platosu'na taşıyor.

34
00:03:18,810 --> 00:03:20,710
Deniz seviyesinin 5000 metre üzerinde,

35
00:03:20,710 --> 00:03:25,000
dizge, mikrodalga evrenin eşsiz bir görüntüsünü sağlıyor.

36
00:03:32,110 --> 00:03:33,970
ALMA neredeyse tamamlanmak üzereyken,

37
00:03:33,970 --> 00:03:38,080
ESO'nun bir sonraki rüya makinesi hala birkaç yıl uzakta.

38
00:03:38,080 --> 00:03:40,150
Şuradaki dağı görüyor musunuz?

39
00:03:40,150 --> 00:03:42,789
Orası Cerro Armazones.

40
00:03:44,920 --> 00:03:46,280
Paranal'a çok uzak değil,

41
00:03:46,280 --> 00:03:51,520
burası insanlık tarihindeki en büyük teleskopa ev sahipliği yapacak.

42
00:03:52,020 --> 00:03:56,700
Avrupa Aşırı Büyük Teleskopu ile tanışın.

43
00:03:57,130 --> 00:03:59,840
Dünyanın gökyüzünü izleyen en büyük gözü.

44
00:04:04,620 --> 00:04:07,750
Yaklaşık kırk metre çapındaki gösterişli aynası

45
00:04:07,750 --> 00:04:13,280
E-ELT basitçe daha önce inşa edilmiş tüm teleskopları  gölgede bırakacak.

46
00:04:15,310 --> 00:04:18,640
Neredeyse sekiz yüz bilgisayar kontrollü ayna parçası

47
00:04:20,300 --> 00:04:24,530
Karmaşık optik yapı mümkün olan en keskin görüntüleri sağlamaktadır.

48
00:04:27,010 --> 00:04:30,170
Yaklaşık bir kilise kulesi kadar yüksek bir kubbe.

49
00:04:35,140 --> 00:04:39,550
E-ELT, bir en iyiye ulaşma çabasıdır.

50
00:04:42,690 --> 00:04:47,190
Yine de gerçek harika, tabi ki, dışardaki evrende bulunmaktadır.

51
00:04:52,740 --> 00:04:57,120
E-ELT diğer yıldızların etrafında dolanan gezegenleri ortaya çıkaracak.

52
00:05:00,780 --> 00:05:04,840
Tayfölçeri bio-işaretçilere bakarak,

53
00:05:04,840 --> 00:05:07,140
bu uzaylı dünyalara ait atmosferlerin kokusunu alacak.

54
00:05:10,930 --> 00:05:16,270
Daha da ötesinde, diğer gökadalarda bulunan tekil yıldızları araştıracak.

55
00:05:16,270 --> 00:05:21,100
Komşu şehirlerde bulunan kimselerle ilk kez görüşmeye benziyor.

56
00:05:22,020 --> 00:05:24,410
Kozmik bir zaman makinesi gibi çalışarak,

57
00:05:24,410 --> 00:05:28,150
dev teleskop bizi herşeyin başladığı

58
00:05:28,150 --> 00:05:30,420
milyarlarca yıl öncesine götürecek.

59
00:05:34,290 --> 00:05:37,790
Ve belki de

60
00:05:37,790 --> 00:05:42,180
— gökadaların hızla artan şekilde birbirlerinden uzaklaşmasını

61
00:05:42,180 --> 00:05:44,660
sağlayan gizemli bir gerçek.

62
00:05:56,570 --> 00:06:00,930
Gökbilim büyük bir bilim, ve büyük gizemlerin bilimidir.

63
00:06:00,930 --> 00:06:02,520
Dünya dışında yaşam var mı?

64
00:06:02,520 --> 00:06:04,780
Evrenin kökeni nedir?

65
00:06:05,910 --> 00:06:11,000
ESO'nun yeni canavar teleskopu bunları anlamak için araştırmalarımıza yardımcı olacak.

66
00:06:11,000 --> 00:06:15,020
Henüz orada değiliz, fakat bu uzun sürmeyecek.

67
00:06:15,020 --> 00:06:16,330
Peki sonrası?

68
00:06:16,330 --> 00:06:17,930
Aslında kimse bilmiyor.

69
00:06:17,930 --> 00:06:20,990
Fakat ESO maceraya hazır.