1 00:00:02,000 --> 00:00:04,000 Bu bir ESOcast yayinidir. 2 00:00:04,260 --> 00:00:07,890 En son teknoloji ürünü bilim ve ESO'nun perde arkasındaki hayatı. 3 00:00:07,890 --> 00:00:10,310 Avrupa Güney Gözlemevi. 4 00:00:10,500 --> 00:00:17,980 Evrenin sınırlarını, Dr. Joe Liske'nin ev sahipliğinde keşfe çıkıyoruz. 5 00:00:20,000 --> 00:00:23,500 Merhaba, ESOcast'in bu özel bölümüne hoşgeldiniz. 6 00:00:23,500 --> 00:00:27,850 Ekim 2012 de ESO'nun 50.yıldönümüne yaklaşırken... 7 00:00:27,850 --> 00:00:30,630 ...ESO'nun ilk 50 yıllık Güney gökyüzü keşfini resmeden.. 8 00:00:30,630 --> 00:00:35,560 ...sekiz özel bölümünü sunacağız. 9 00:00:39,080 --> 00:00:43,000 Yaşamı Bulmak 10 00:00:45,500 --> 00:00:48,470 Èvren`de yaşamı hiç merak ettiniz mi? 11 00:00:48,470 --> 00:00:51,600 Uzak yıldızların etrafında dolanan yaşanılabilir gezegenler ? 12 00:00:51,600 --> 00:00:54,500 Gökbilimciler merak ediyorlar hem de asirlardir. 13 00:00:54,500 --> 00:00:58,950 Çok sayıda galaksiler ve herbirinde çok sayıda yıldızlara rağmen... 14 00:00:58,950 --> 00:01:01,140 Dünya nasıl eşsiz olabilir ? 15 00:01:02,500 --> 00:01:07,110 1995 yılında, İsveçli gökbilimciler, Michel Mayor ve Didier Queloz... 16 00:01:07,110 --> 00:01:11,660 normal bir yıldızın etrafında gezinen, güneş sistemimiz dışı bir gezegen keşfettiler. 17 00:01:12,000 --> 00:01:16,490 O zamandan bu yana, gezegen avcıları yüzlerce yabancı dünyalar buldular. 18 00:01:16,490 --> 00:01:21,780 Büyük-küçük, sıcak-soğuk ve çok çeşitli yörüngelerde dolanan dunyalar. 19 00:01:22,600 --> 00:01:26,800 Ve şimdi, dünyanın ikiz kardeşini keşfetmenin eşiğindeyiz. 20 00:01:27,290 --> 00:01:33,290 Ve gelecekte: içinde yaşam bulunan bir gezegen -gökbiyologlarının kutsal kasesi. 21 00:01:39,590 --> 00:01:43,070 Avrupa Güney Gözelemevi, ESO, güneş sistemi dışı gezegenlerin arayışında... 22 00:01:43,070 --> 00:01:45,310 ...önemli bir rol oynuyor. 23 00:01:46,290 --> 00:01:50,560 Michel Mayor`un takımı Cerro La Silla sayesinde bunlardan yüzlercesini buldular. 24 00:01:50,560 --> 00:01:53,880 ESO`nun Şili`deki ilk gözağrısı. 25 00:01:54,890 --> 00:01:56,880 Burası CORALIE`nin tayfölçeridir. 26 00:01:56,880 --> 00:02:00,120 İsveç Leonhard Euler Teleskobunun üzerine oturtulmuştur. 27 00:02:02,030 --> 00:02:07,940 Dönen gezegenlerin yer çekiminin etkisiyle oluşan yıldızlardaki küçük yalpalanmaları ölçer. 28 00:02:07,940 --> 00:02:14,910 ESO`nun pek saygıdeğer 3.6 metrelik teleskobu da güneş sistemi dışı gezegenlerin peşinde. 29 00:02:16,200 --> 00:02:19,320 HARPS dünyadaki en kesin tayfölçeridir. 30 00:02:19,320 --> 00:02:23,680 Şimdiye kadar, 150 den fazla gezegen keşfetti. 31 00:02:28,750 --> 00:02:30,360 En büyük zaferi ise; 32 00:02:30,360 --> 00:02:36,950 en az 5 ve belki de 7 kadar sayıda yabancı dünya içeren zengin bir sistemdir. 33 00:02:48,330 --> 00:02:50,960 Fakat dünya benzeri gezegenleri bulmanın başka yolları da vardır. 34 00:02:59,130 --> 00:03:05,350 2006 yılında, 1.5 metrelik Danimarka teleskobu, dünyadan tam olarak 5 kat daha ağır... 35 00:03:05,350 --> 00:03:08,350 ...uzak bir gezegen kesfetmeye yardim etti. 36 00:03:12,500 --> 00:03:16,200 Bu işin püf noktası ise `Kütlecekimsel Mercekleme` dir. 37 00:03:17,040 --> 00:03:22,150 Gezegen ve ev sahibi yıldız arkaplanlarındaki parlak bir bir yıldızın önünden geçerken... 38 00:03:22,150 --> 00:03:24,320 ...görüntüsü büyüyor. 39 00:03:26,420 --> 00:03:31,660 Ve bazı durumlarda, bu gezegenleri kameranızda yakalayabilirsiniz bile. 40 00:03:34,960 --> 00:03:41,240 2004 yılında, NACO, `Çok Büyük Teleskop` üzerindeki uyarlamalı optik (Adaptive Optics) kamerası, 41 00:03:41,240 --> 00:03:45,220 güneş sistemimiz dışı ilk gezegenin o zamana kadar ki ilk görüntüsünü aldı. 42 00:03:45,220 --> 00:03:51,020 Bu görüntüdeki kırmızı nokta bir kahverengi-cüce yıldızın etrafında dolanan kocaman bir gezegendir. 43 00:03:54,880 --> 00:03:59,650 2010 yılında, NACO bir adım daha ileri gitti. 44 00:04:01,440 --> 00:04:05,330 Bu yıldız dünyadan 130 ışık yılı uzaklıktadır. 45 00:04:05,330 --> 00:04:12,080 Güneşten daha genç ve daha parlak olan bu yıldızın geniş yörüngesinde 4 gezegen dolanır. 46 00:04:13,900 --> 00:04:18,970 NACO`nun şahin gözlü görüşü gezegen c`nin ışığını ölçmeyi sağladı: 47 00:04:18,970 --> 00:04:23,490 - Jüpiter`den 10 kat daha ağır, kocaman bir gaz kütlesi. 48 00:04:25,070 --> 00:04:27,450 Ev sahibi yıldızın parlamasına rağmen, 49 00:04:27,450 --> 00:04:31,450 gezegenin zayıf ışığı, atmosferiyle ilgili detayları ortaya çıkaran... 50 00:04:31,450 --> 00:04:34,380 ...bir tayfa dökülebilir. 51 00:04:36,270 --> 00:04:42,740 Bugün, çok sayıda güneş sistemi dışı gezegen ev sahibi yıldızları boyunca geçerlerken keşfedildi... 52 00:04:42,740 --> 00:04:46,020 Gezegenin yörüngesinin kenarını görmeyi gerçekleştirebilirsek, 53 00:04:46,020 --> 00:04:49,390 yıldızın her bir turunda önünden geçebilecek. 54 00:04:49,390 --> 00:04:53,870 Bu yüzden, bir yıldızın ışığındaki küçücük ve düzenli parlak azalmalar... 55 00:04:53,870 --> 00:04:57,310 etrafında dolanan bir gezegenin varlığını ele verir. 56 00:05:00,010 --> 00:05:04,600 La Silla`daki TRAPPİST teleskobu bu anlaşılması zor geçişlerin aranmasında yardımcı olacak. 57 00:05:05,250 --> 00:05:06,570 Ayni zamanda, 58 00:05:06,570 --> 00:05:13,120 Çok Büyük Teleskop bir gezegenin geçişini çok hassas bir şekilde çalıştı. 59 00:05:13,910 --> 00:05:21,820 GJ1214B ile tanışın, evimiz dünyadan 2.6 kat daha büyük bir süper dünya. 60 00:05:24,010 --> 00:05:30,040 Geçişler esnasında, gezegenin atmosferi kısmen ev sahibi yıldızın ışığını emer. 61 00:05:34,200 --> 00:05:39,740 ESO`nun hassas FORS tayf ölçeri GJ1214`nin sıcak ve buharlı bir... 62 00:05:39,740 --> 00:05:44,000 ...sauna dünya olabileceğini açığa çıkardı. 63 00:05:46,920 --> 00:05:51,060 Gaz devleri ve sauna dünyaları yaşama elverişsiz yerlerdir. 64 00:05:51,060 --> 00:05:54,060 Fakat, av henuz bitmedi. 65 00:05:55,010 --> 00:05:59,420 Yakında, yeni SPHERE teleskobu `Çok Büyük Teleskop`, VLT`ye yüklenecek. 66 00:05:59,420 --> 00:06:05,490 SPHERE, ev sahibi yıldızlarının ışığındaki sönük gezegenlerin yerini saptayacak. 67 00:06:06,200 --> 00:06:12,140 2016 yılında, ESPRESSO tayfölçeri VLT`ye kavuşacak... 68 00:06:12,140 --> 00:06:16,110 ...ve büyük oranda şu anki HARPS teleskobunu gölgede bırakacak. 69 00:06:18,000 --> 00:06:21,850 Ve ESO`nun `Aşırı Büyük Teleskobu` tamamlandığında, 70 00:06:21,850 --> 00:06:26,170 üzerinde yaşam olan yabancı küreler için kanıt arayacak. 71 00:06:33,480 --> 00:06:36,390 Yeryüzünde yaşamdan bol ne var! 72 00:06:37,960 --> 00:06:46,640 Kuzey Şili akbabaları, küçük develeri, yaban tavşanlarını ve kocaman kaktüsleri paylaşıma sunar. 73 00:06:48,910 --> 00:06:53,830 Atacama çölünün kurak toprakları bile dayanıklı mikro organizmalar ile dolup taşar. 74 00:06:57,970 --> 00:07:02,300 Yıldızlararası ortamda yaşamın temel yapıtaşlarını bulmuştuk. 75 00:07:03,000 --> 00:07:05,790 Gezegenlerin ne kadar bol olduğunu öğrendik. 76 00:07:10,110 --> 00:07:15,190 Milyarlarca yıl önce, kuyruklu yıldızlar yeryüzüne suyu ve organik molekülleri getirmişlerdi. 77 00:07:17,540 --> 00:07:21,250 Aynı şeyin başka yerler içinde gerçekleşmesi beklenemez mi ? 78 00:07:26,500 --> 00:07:28,400 Ya da yalnız mıyız ? 79 00:07:30,040 --> 00:07:32,080 Şimdiye kadar ki en büyük soru ! 80 00:07:33,480 --> 00:07:36,530 Ve cevaba neredeyse ulaşılmak üzere. 81 00:07:46,000 --> 00:07:49,990 Ben Dr J., ESOcast`in bu ozel yayınını burada bitiriyorum. 82 00:07:49,990 --> 00:07:53,260 Bir dahaki sefere yine başka bir kozmik macera için bize katılın. 83 00:07:55,730 --> 00:07:57,500 ESOcast ESO, Avrupa Güney Gözlemevi tarafından yayınlanmaktadır. 84 00:07:57,500 --> 00:07:59,300 Avrupa Guney Gozlemevi. 85 00:07:59,300 --> 00:08:01,500 ESO, Avrupa Güney Gözlemevi... 86 00:08:01,500 --> 00:08:03,000 astronomi alanındaki seçkin hükümetlerarası bilim ve teknoloji organizasyonu olarak... 87 00:08:03,000 --> 00:08:05,000 Hem yer tabanli hem de uzay bazli gozlemlerde, ESO dunyanin en verimli gozlemevidir. 88 00:08:08,350 --> 00:08:13,240 Transkripsiyon: ESO; Çeviri: Fahri Öztürk (JBCA, Manchester / ESON Türkiye Ekibi)