Kids

eso1231tr — Görüntülü Bülten

Nehirde Mavi Bir Girdap

Şiddetli olayların gerçekleştiği sakin bir gökada

01 Ağustos 2012

ESO’nun Çok Büyük Teleskop’u ile çekilen yeni görüntüde NGC 1187 gökadası görülüyor. Bu etkileyici sarmal Irmak takımyıldızı doğrultusunda yaklaşık 60 milyon ışık-yılı uzaklıkta bulunuyor. NGC 1187 geçtiğimiz otuz yıl içerisinde, sonuncusu 2007 gerçekleşen iki süpernova patlamasına ev sahipliği yaptı. Gökadanın bu görüntüsü şimdiye kadar elde edilen en detaylı olanıdır.

Yeni VLT görüntüsünde NGC 1187 gökadası [1] neredeyse tam karşıdan görülüyor, böylece sarmal yapısını daha iyi görüntülenebiliyor. Her biri çok miktarda gaz ve toz içeren yaklaşık yarım düzine belirgin sarmal kol görülebiliyor. Sarmal kollardaki mavimsi yapılar yıldızlararası gaz bulutlarından doğan genç yıldızların varlığına işaret ediyor.

İç bölgelere doğru gittiğimizde sarı renkli ışıldayan bir gökada merkezi görüyoruz. Gökadanın bu kısmı çoğunlukla yaşlı yıldızlar, gaz ve tozdan meydana geliyor. NGC 1187’de yuvarlak bir merkez yerine, hemen göze çarpmayan bir merkezi çubuk yapısı bulunuyor. Bu tür çubuk yapıların gazı sarmal kollardan merkeze çekerek burada yıldız oluşumunu arttırdıkları düşünülüyor.

Gökadanın etrafındaki bölgede birçok daha sönük ve daha uzak gökada da görülebiliyor. Hatta bazıları NGC 1187 diski boyunca uzanıyor. Çoğunlukla kırmızımsı tonları çok daha yakın nesnelerin açık mavi yıldız kümeleriyle zıtlık meydana getiriyor.

NGC 1187 sakin ve değişmez görünüyor, fakat 1982’den bu yana iki tane süpernova patlamasına ev sahipliği yaptı. Bir süpernova patlaması ya büyük kütleli bir yıldızın ya da bir ikili sistemdeki beyaz cücenin [2] ölümüyle gerçekleşen şiddetli bir yıldız patlamasıdır. Süpernovalar evrendeki en enerjik olaylardan biridir ve gözden kaybolmadan önce haftalar veya aylar boyunca tüm gökadayı gölgede bırakacak kadar parlak olabilirler. Bu kısa sürede bir süpernova Güneş’in beklenen tüm ömrü boyunca etrafına saçtığı enerjiyi üretebilmektedir.  

Eylül 1982’de NGC 1187’de görülen ilk süpernova — SN 1982R [3] ESO’nun La Silla Gözlemevi’nde keşfedildi ve yakın zamanda, 2007 yılında, Güney Afrika’dan amatör gökbilimci Berto Monard gökada içerisinde başka bir süpernovayı gözledi — SN 2007Y. Daha sonra bir gökbilimciler ekibi birçok farklı teleskop [4] kullanarak yaklaşık bir yıl boyunca SN 2007Y’yi ayrıntılı olarak  görüntülediler. NGC 1187’nin yeni görüntüsü bu çalışmanın bir parçası olarak yapılan gözlemlerle oluşturuldu, ve süpernova maksimum parlaklığından uzun zaman sonra, görüntünün alt kısmında görülebilmektedir.

Veriler ESO’nun Şili’de bulunan Paranal Gözlemevi’ndeki Çok Büyük Teleskopu’na takılan FORS1 aygıtı ile elde edilmiştir.

Notlar

[1] Bu gökada William Herschel tarafından İngiltere’de 1784 yılında keşfedilmiştir.

[2] Büyük kütleli bir yıldız — güneşin sekiz katından daha büyük kütleli — nükleer yakıtını bitirip, artık kütleçekimsel çökmeye karşı koyamadığı zaman bir tür süpernova patlamasına maruz kalır. Alternatif olarak başka bir tür süpernova patlaması bir çift sistemdeki karbon-oksijen beyaz cücesi yıldızın büyük kütleli yoldaş yıldızından madde çekmesiyle meydana gelir. Yeterince madde aktarıldığında yıldız çökmeye başlar ve süpernova patlaması üretilir.   

[3] Süpernovaların keşfedildikten sonra isimlendirilmesinden Uluslararası Astronomi Birliği sorumlu. İsim, keşif yılından, ve eklenen bir veya iki harften oluşuyor. Yılın ilk 26 süpernovası A’dan Z’ye büyük harfleri alıyor. Takip eden süpernovalar keşif yılı ve iki küçük harfle gösteriliyorlar.  

[4] SN 2007Y hakkında ayrıntılı bilgi için Stritzinger ve ark. tarafından hazırlanan bir makaleye bakabilirsiniz.

Daha fazla bilgi

2012 yılı Avrupa Güney Gözlemevi'nin (ESO) kuruluşunun 50. yılını temsil etmektedir. Avrupa Güney Gözlemevi ESO, Avrupa'daki en önemli hükümetlerarası gökbilim kuruluşudur ve dünyanın en üretken gökbilim gözlemevidir. 15 ülke tarafından desteklenmektedir: Avusturya, Belçika, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere. Tasarıma, inşaya ve önemli bilimsel keşiflere olanak sağlayan güçlü yer tabanlı gözlem faaliyetlerine odaklanan iddialı bir program yürütmektedir. ESO ayrıca gökbilim araştırmalarında teşvik edici ve düzenleyici bir dayanışma konusunda öncü bir rol oynamaktadır. ESO Şili'nin Atacama Çölü bölgesinde benzeri olmayan üç adet birinci sınıf gözlem yerleşkesi işletmektedir: La Silla, Paranal ve Chajnantor. ESO Paranal'da dünyanın en gelişmiş optik gökbilim gözlemevi olan Çok Büyük Teleskop'u (Very Large Telescope), ve iki tarama teleskopu işletmektedir. Kırmızı ötesi gözlem teleskopu VISTA dünyanın en büyük tarama teleskopudur ve VLT tarama teleskopu (VST) ise sadece görünür ışıkta gökyüzünü taramak için tasarlanan dünyanın en büyük teleskopudur. ESO varolan en büyük gökbilim projesi ve devrimsel gökbilim teleskopu ALMA'nın Avrupalı ortağıdır. ESO şu anda "gökyüzünü izleyen dünyanın en büyük gözü" olacak 40-metre sınıfında Avrupa Aşırı Büyük optik/yakın kırmızı ötesi Teleskopu, E-ELT'yi inşa etmeyi planlıyor.

Bağlantılar

İletişim

Arif Solmaz
Çağ Üniversitesi Uzay Gözlem ve Araştırma Merkezi
Mersin, Türkiye
Tel: +90 324 651 48 00 / 1249
Cep: +90 538 614 29 38
E-posta: arif.solmaz@gmail.com

Richard Hook
ESO, La Silla, Paranal, E-ELT and Survey Telescopes Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Tel: +49 89 3200 6655
Cep: +49 151 1537 3591
E-posta: rhook@eso.org

Bu bir ESO Basın Bülteni çevirisidir eso1231.
Bookmark and Share

Bülten Hakkında

Bülten No.:eso1231tr
Adı:NGC 1187
Tür:• Local Universe : Galaxy : Type : Spiral
Facility:Very Large Telescope

Görüntüler

VLT image of the spiral galaxy NGC 1187
VLT image of the spiral galaxy NGC 1187
sadece İngilizce
VLT image of the spiral galaxy NGC 1187 (annotated)
VLT image of the spiral galaxy NGC 1187 (annotated)
sadece İngilizce
The spiral galaxy NGC 1187 in the constellation of Eridanus
The spiral galaxy NGC 1187 in the constellation of Eridanus
sadece İngilizce
Wide-field view of the sky around the spiral galaxy NGC 1187
Wide-field view of the sky around the spiral galaxy NGC 1187
sadece İngilizce

Videolar

Zooming in on the spiral galaxy NGC 1187
Zooming in on the spiral galaxy NGC 1187
sadece İngilizce
Panning across a new VLT image of the spiral galaxy NGC 1187
Panning across a new VLT image of the spiral galaxy NGC 1187
sadece İngilizce

Ayrıca görüntüleyin...