Dilinizi seçin:

Soğuk Evren’in Gizemlerinin Çözülebileceği Bir Yer

Büyütmek için tıklayın

ESO Fotoğraf Elçisi Babak Tafreshi tarafından çekilen bu güzel panoramik fotoğraf, Şili’nin Atacama Bölgesi’ndeki Chajnantor Platosu’nu aydınlatan, günün son ışıklarını göstermektedir. Bu plato, panoramanın solunda görünen Atacama Pathfinder Deney (APEX) Teleskopu’nun bulunduğu yerdir. APEX, Dünyanın su seviyesinden 5000 metre yükseklikteki bu ücra köşesinden “soğuk Evren’i” incelemektedir.

APEX, milimetre ve milimetre-altı dalgaboylarında ışığı gözlemleyen 12 metre çapında bir teleskoptur. APEX ile gözlem yapan gökbilimciler, daha kısa dalgaboylarında görünmez olan bir olayı görebilmektedirler. Bu teleskop, görünür veya kırmızı-ötesi ışıkta tozun kararttığı ve örttüğü, fakat göreceli olarak daha uzun dalgaboylarında ışıl ışıl parlayan yeni yıldızların doğduğu yoğun gaz ve kozmik toz bölgeleri olan moleküler bulutları inceleyebilmelerini sağlamaktadır. Gökbilimciler, bulutlardaki kimyasal ve fiziksel koşulları incelemek için bu ışığı kullanırlar. Ayrıca bu dalgaboyu aralığı, Evren’deki en yaşlı ve en uzak gökadaların bazılarını incelemek için de idealdir.

2005 yılında kullanılmaya başlandığından beri APEX, önemli pek çok bilimsel sonuç üretmiştir. Örneğin APEX, ESO’nun En İyi 10 Gökbilimsel Keşfi arasına giren bir bilimsel sonuç olan, Samanyolu’nun merkezindeki karadelik tarafından parçalanan maddeyi saptamak amacıyla ESO’nun Çok Büyük Teleskopu ile birlikte kullanılmıştır (eso0841).

Beyaz penitentes kümeleri, APEX’in çevresinde görülebilir. Penitentes (İspanyolca'da “penitentes”), tipik olarak deniz seviyesinin 4000 metre üzerinde yüksek rakımlı alanlarda bulunan ilginç bir doğa fenomenidir. Boyları birkaç santimetreden birkaç metreye kadar değişen Penitentesler, sivri uçları Güneş'i işaret eden, ince ve sertleşmiş kar veya buzlardır.

APEX; bir Max-Planck Radyo Gökbilim Enstitüsü (MPIfR), Onsala Uzay Gözlemevi (OSO) ve ESO işbirliğidir. Teleskop, Chajnantor’da ESO tarafınfan işletilmektedir.

APEX’in 12 metrelik çanağı, Chajnantor’da Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi (ALMA) olarak adlandırılan başka bir gözlemevi için prototip bir anten görevi görmektedir. 2013 yılında tamamlandığında ALMA, 12 metrelik 54 anten ve 7 metrelik 12 anten dizgesine sahip olacaktır. ESO; Şili Cumhuriyeti ile işbirliği içerisinde bir Avrupa, Kuzey Amerika ve Doğu Asya ortaklığı olan bu uluslararası gökbilim tesisinin Avrupa ortağıdır.