eso1141is — Fréttatilkynning

VISTA finnur nýjar kúluþyrpingar

og sér í gegnum miðju vetrarbrautarinnar

19. október 2011

Tvær nýfundnar kúluþyrpingar hafa bæst í hóp 158 sem áður þekktust í vetrarbrautinni okkar. Þyrpingarnar fundust á myndum sem teknar voru með VISTA kortlagningarsjónauka ESO í Via Lactea (VVV) verkefninu. Á sama tíma fannst auk þess fyrsta lausþyrpingin sem er langt handan við miðju vetrarbrautarinnar en ljósið frá henni ferðaðist í gegnum þykkt gas og ryk á leið sinni til okkar.

Hægra megin á þessari nýju unnrauðu ljósmynd VISTA kortlagningarsjónauka ESO í Paranal stjörnustöðinni í Chile er kúluþyrpingin UKS 1 áberandi. En á stjörnuprýdda svæðinu í kring leynist nokkuð óvænt: Dauf og áður óþekkt kúluþyrping. Skoða verður myndina gaumgæfilega til þess að sjá þessa þyrpingu sem nefnd hefur verið VVV CL001, en hún er lítið safn stjarna vinstra megin á myndinni, rétt fyrir ofan miðju.

VVV CL001 er fyrsta kúluþyrpingin sem stjörnufræðingar hafa fundið með VISTA. Sami hópur fann líka annað fyrirbæri, VVV Cl002, sem sjá má á mynd b [1]. Þessi litli og daufi hópur gæti verið sú kúluþyrping sem er næst miðju okkar vetrarbrautar. Sjaldgæft er að nýjar kúluþyrpingar finnist í vetrarbrautinni en sú seinasta fannst árið 2010. Í vetrarbrautinni okkar voru aðeins 158 kúluþyrpingar þekktar áður en þær nýjustu fundust.

Hér er um að ræða fyrstu uppgötvanirnar í VISTA Variables in the Via Lactea (VVV) kortlagningarverkefninu sem snýst um kerfisbundna rannsókna á miðsvæðum vetrarbrautarinnar í innrauðu ljósi. VVV hópurinn lýtur forystu Dante Minniti (Pontificia Universidad Católica de Chile) og Philip Lucas (Center for Astrophysics Research, University of Hertfordshire í Bretlandi).

Fyrir utan kúluþyrpingar hefur VISTA einnig fundið margar lausþyrpingar í vetrarbrautinni. Lausþyrpingar samanstanda af færri og yngri stjörnum en kúluþyrpingar en eru mun algengari (eso1128). Ein nýuppgötvuðu þyrpinganna, VVV CL003, virðist vera lausþyrpin í sömu stefnu og miðja vetrarbrautarinnar, en mun fjarlægari, sennilega 15.000 ljósár frá miðjunni. Þetta er fyrsta lausþyrpingin sem finnst á fjærhlið vetrarbrautarinnar.

Miðað við hve þyrpingarnar eru daufar kemur ekki á óvart hvers vegna þær hafa ekki fundist fyrr. Lengi vel var UKS 1 (sem sést á mynd a), kúluþyrpingin sem er björtust á myndinni, dimmasta þekkta kúluþyrping vetrarbrautarinnar. Vegna gleypingar og roðnunar ljóss frá stjörnunum sökum miðgeimsryks sjást þessar þyrpingar aðeins í innrauðu ljósi. VISTA, stærsti kortlagningarsjónauki heims, er þess vegna kjörinn til leitar að þyrpingum sem faldar eru á bakvið ryk á miðsvæðum vetrarbrautarinnar [2].

Mögulegt er að VVV CL001 sé í þyngdarsviði UKS 1. Ef sú er raunin er hér um að ræða fyrstu tvíkúluþyrpingu vetrarbrautarinnar. Þyrpingarnar gætu líka einfaldlega verið í sömu sjónlínu og þær því óralangt frá hvor annarri.

Myndir VISTA voru settar saman úr myndum sem teknar voru í gegnum nokkrar nær-innrauðar ljóssíur: J (sýndar bláar), H (sýndar grænar) og Ks (sýndar rauðar). Myndirnar sýna aðeins örlítinn hluta af heildarsjónsviði VISTA.

Skýringar

[1] Tilkynnt var um þessar uppgötvanir á ráðstefnu argentínskra og chileskra stjörnufræðinga í San Juan í Argentínu.

[2] Rykagnirnar sem mynda stór ský í vetrarbrautum dreifa betur bláu ljósi en rauðu og innrauðu. Þess vegna geta stjörnufræðingar séð í gegnum rykið með innrauðu ljósi en ekki þeirri hefðbundnu sýnilegu geislun sem augu okkar eru næm fyrir.

Frekari upplýsingar

ESO, European Southern Observatory, stjörnustöð Evrópulanda á suðurhveli, er fremsta fjölþjóðlega stjörnustöð Evrópu og ein öflugasta stjörnustöð heims. Hún nýtur stuðnings 15 landa: Austurríkis, Belgíu, Brasilíu, Tékklands, Danmörku, Finnlands, Frakklands, Þýskalands, Ítalíu, Hollands, Portúgals, Spánar, Svíþjóðar, Sviss og Bretlands. Með því að reisa og reka öflugustu stjörnuathugunarstöðvar heims leggur ESO grunninn að mikilvægum uppgötvunum stjörnufræðinga. Í Chile rekur ESO þrjár stjörnuathugunarstöðvar í heimsflokki: La Silla, Paranal og Chajnantor. Á Paranalfjalli starfrækir ESO Very Large Telescope, fullkomnustu stjörnusjónauka heims sem notaðir eru til athugana á sýnilegu ljósi og tvo kortlagningarsjónauka. VISTA er stærsti kortlagningarsjónauki veraldar fyrir innrautt ljós og VLT Survey Telescope er stærsti sjónauki heims sem eingöngu er ætlað að kortleggja himinn í sýnilegu ljósi. ESO er þátttakandi í ALMA, byltingarkenndum útvarpssjónauka og stærsta stjarnvísindaverkefni heims. ESO hyggur einnig á smíði 40 metra risasjónauka, European Extremely Large Telescope eða E-ELT sem verður „stærsta auga jarðar“.

Tenglar

Tengiliðir

Sævar Helgi Bragason
University of Iceland
Reykjavík, Iceland
Farsími: +354-896-1984
Tölvupóstur: eson-iceland@eso.org

Dante Minniti
Pontificia Universidad Católica de Chile
Santiago, Chile
Sími: +56 2 463 3267
Tölvupóstur: dante@astro.puc.cl

Maren Hempel
Pontificia Universidad Católica de Chile
Santiago, Chile
Sími: +56 2 354 4945
Tölvupóstur: mhempel@astro.puc.cl

Christian Moni Bidin
Universidad de Concepción
Concepción, Chile
Sími: +56 9 9210 3235
Tölvupóstur: cmbidin@astro-udec.cl

Richard Hook
ESO, La Silla, Paranal, E-ELT and Survey Telescopes Public Information Officer
Garching bei München, Germany
Sími: +49 89 3200 6655
Farsími: +49 151 1537 3591
Tölvupóstur: rhook@eso.org

Þetta er þýðing á fréttatilkynningu ESO eso1141.
Bookmark and Share

Um fréttatilkynninguna

Fréttatilkynning nr.:eso1141is
Nafn:VVV CL001, VVV CL002, VVV CL003, VVV Survey
Tegund:• Milky Way : Star : Grouping : Cluster : Globular
Facility:Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy
Science data:2011A&A...535A..33M
2011A&A...527A..81M

Myndir

VISTA view of the newly discovered globular cluster VVV CL001 and its brighter companion
VISTA view of the newly discovered globular cluster VVV CL001 and its brighter companion
texti aðeins á ensku
VISTA view of the newly discovered globular cluster VVV CL002 close to the centre of the Milky Way
VISTA view of the newly discovered globular cluster VVV CL002 close to the centre of the Milky Way
texti aðeins á ensku
VISTA view of the newly discovered open star cluster VVV CL003 beyond the galactic centre
VISTA view of the newly discovered open star cluster VVV CL003 beyond the galactic centre
texti aðeins á ensku
Visible/infrared comparison views of the newly discovered globular cluster VVV CL001
Visible/infrared comparison views of the newly discovered globular cluster VVV CL001
texti aðeins á ensku
Wide-field view of the newly discovered globular cluster VVV CL001
Wide-field view of the newly discovered globular cluster VVV CL001
texti aðeins á ensku

Myndskeið

Zooming in on the newly discovered globular star cluster VVV CL001
Zooming in on the newly discovered globular star cluster VVV CL001
texti aðeins á ensku
Visible/infrared cross-fade of the newly discovered globular star cluster VVV CL001
Visible/infrared cross-fade of the newly discovered globular star cluster VVV CL001
texti aðeins á ensku

Sjá einnig