Veldu þitt tungumál:

• Nederlands
• Deutsch

Frá varadekki til fíngerðs blóms

Smelltu til að stækka

IC 5148 er falleg hringþoka í um 3000 ljósára fjarlægð frá jörðinni í stjörnumerkinu Trönunni. Þokan er nokkur ljósár í þvermál og vex á um 50 kílómetra hraða á sekúndu — hraðast allra þekktra hringþoka. Hringþokur eru kallaðar plánetuþokur (planetary nebula) á ensku því þegar menn sáu þær fyrst, litu þær út eins og plánetur í gegnum sjónaukana. Hringþokur eiga samt ekkert skylt við reikistjörnur.

Þegar stjarna, álíka massamikil og sólin eða örlítið massameiri, nálgast ævilok sín, varpar hún frá sér ytri lögum sínum út í geiminn. Gasið þenst út og lýsist upp af heitum kjarna stjörnunnar í miðjunni og hringþoka verður til sem oft eru mjög fallegar.

Þessi tiltekna hringþoka sést sem daufur efnishringur í gegnum áhugamannasjónauka en stjarnan — sem kólnar og verður hvítur dvergur — skín í miðju gatsins. Útlitsins vegna nefndu stjörnufræðingar IC 5148 Varadekkjarþokuna.

ESO Faint Object Spectrograph and Camera (EFOSC2) á New Technology Telescope í La Silla stjörnustöðinni gefur nokkuð betri mynd af þessu fyrirbæri. Í stað þess að líkjast varadekki minnir þokan meira á blóm með hálfgegnsæjum krónublöðum.

Mynd/Myndskeið: