1
00:00:02,000 --> 00:00:04,000
Bu bir ESOcast!

2
00:00:04,000 --> 00:00:08,000
ESO'daki son teknoloji ürünü bilim ve yaşamın sahne arkası

3
00:00:08,000 --> 00:00:10,000
Avrupa Güney Gözlemevi

4
00:00:11,000 --> 00:00:17,000
ev sahibimiz Dr J, nam-ı diğer Dr Joe Liske ile nihai sınırları keşfediyor.

5
00:00:20,000 --> 00:00:23,000
Merhaba, ESOcast'ın özel bölümlerinden birine daha hoşgeldiniz

6
00:00:24,000 --> 00:00:27,500
ESO'nun 50. kuruluşunun kutlanacağı Ekim 2012'ye doğru

7
00:00:27,500 --> 00:00:30,000
sekiz özel bölüm yayınlayarak

8
00:00:30,000 --> 00:00:35,000
ESO'nun ilk 50 yılında gerçekleştirdiği güney gökküresi keşiflerini aktaracağız

9
00:00:39,000 --> 00:00:44,000
Yukarıya bakmak

10
00:00:46,000 --> 00:00:53,000
167,000 yıl önce, Samanyolu'nun etrafındaki küçük bir gökadada bir yıldız patladı.

11
00:00:56,000 --> 00:00:58,500
Uzaklardaki bu patlama esnasında,

12
00:00:58,500 --> 00:01:02,000
İnsan türü Afrika savanasında (büyük ova) bulunuyordu.

13
00:01:05,000 --> 00:01:08,000
Bu ışık patlaması Dünya'ya doğru olan uzun yolculuğuna başlarken

14
00:01:08,000 --> 00:01:13,000
hiç kimse kozmik havai fişeklerinin farkında değildi

15
00:01:15,000 --> 00:01:19,500
Süpernova patlamasından gelen ışık yolculuğununun % 98'ini tamamlarken

16
00:01:19,500 --> 00:01:24,500
Yunan filozofları evrenin doğası hakkında henüz düşünmeye başlamışlardı.

17
00:01:27,000 --> 00:01:29,000
Işık henüz yeryüzüne ulaşmadan,

18
00:01:29,000 --> 00:01:34,000
Galileo Galilei ilk basit teleskopu gökyüzüne çevirdi.

19
00:01:38,000 --> 00:01:41,000
Ve 24 Şubat 1987'de,

20
00:01:41,000 --> 00:01:45,500
patlamadan kaynaklanan foton yağmuru gezegenimize ulaştığında,

21
00:01:45,500 --> 00:01:50,000
gökbilimciler süpernovayı ayrıntılı olarak incelemek için hazırdılar.

22
00:01:52,000 --> 00:01:54,000
Süpernova 1987 A

23
00:01:54,770 --> 00:01:56,460
güney gökküresinde parladı

24
00:01:56,460 --> 00:01:59,440
Avrupa ve Birleşik Devletlerden görülemedi.

25
00:02:00,000 --> 00:02:04,000
Fakat bu süre zarfında, ESO Şili'de ilk büyük teleskoplarını inşa etti,

26
00:02:04,000 --> 00:02:08,000
burası gökbilimcilere kozmik manzarayı en ön sırada izleme imkanı sunuyordu.

27
00:02:11,000 --> 00:02:13,500
Şüphesiz Evrenin gizemlerini ortaya çıkarmak için

28
00:02:13,500 --> 00:02:18,000
teleskoplar en önemli araçlardır.

29
00:02:19,000 --> 00:02:23,000
Teleskoplar insan gözünden çok daha fazla ışık toplarlar,

30
00:02:23,000 --> 00:02:28,000
böylece daha sönük yıldızları gözler önüne sererek uzayın derinliklerinde ne olduğunu anlamamızı sağlarlar.

31
00:02:30,000 --> 00:02:34,000
Aynı büyüteçler gibi, çok daha ince detayları gösterirler.

32
00:02:36,000 --> 00:02:40,000
Ve, hassas kamera ve tayfölçerler ile donatıldıklarında,

33
00:02:40,000 --> 00:02:45,000
Gezegenler, yıldızlar ve gökadalar hakkında zengin bilgiler sunarlar.

34
00:02:52,000 --> 00:02:56,000
ESO'nun La Silla'daki ilk teleskopları birbirlerine benzemiyorlardı.

35
00:02:56,000 --> 00:02:59,000
Küçük ulusal aletlerden, büyük astograf

36
00:02:59,000 --> 00:03:02,000
ve geniş-alan kameralarına kadar değişik biçimlerdeydiler.

37
00:03:12,000 --> 00:03:16,000
2.2-metrelik teleskop - şimdi 30 yaşında -

38
00:03:17,000 --> 00:03:20,000
halen evrenin en etkileyici görüntülerini üretiyor.

39
00:04:01,000 --> 00:04:03,000
Cerro La Silla'nın en yüksek noktası

40
00:04:03,000 --> 00:04:09,000
ESO'nun ilk yıllarının en büyük başarısını barındırıyor - 3.6-metrelik teleskop.

41
00:04:09,000 --> 00:04:14,000
35 yaşında olmasına rağmen, gezegen avcılığı alanında ikinci bir dönemin liderliğini yürütüyor.

42
00:04:16,000 --> 00:04:20,500
İsveçli gökbilimciler ayrıca soğuk kozmik bulutlardan gelen mikrodalgaları araştırmak için de 

43
00:04:20,500 --> 00:04:25,000
15 metre çapında bir radyo teleskop inşa ettiler.

44
00:04:26,000 --> 00:04:31,000
Hepsi bir arada bu teleskoplar içinde yaşadığımız evrenin gizemlerini ortaya çıkarmaya yardım ediyor.

45
00:04:45,000 --> 00:04:49,000
Dünya Güneş Sistemi'ndeki sekiz gezegenden sadece bir tanesi.

46
00:04:55,000 --> 00:04:57,000
Minicik Merkür'den dev Jüpiter'e,

47
00:04:57,000 --> 00:05:03,500
bu kayalık küreler ve gaz topları Güneş'in oluşumundan geriye kalan maddelerdir.

48
00:05:09,000 --> 00:05:14,000
Güneş'e gelince, Samanyolu gökadası içinde bulunan yolunun yarısındaki bir yıldızdır.

49
00:05:15,000 --> 00:05:20,000
Hızla dönen nötron yıldızları, içeriye doğru çöken beyaz cüceler,

50
00:05:20,000 --> 00:05:25,000
kabarmış kırmızı devler gibi

51
00:05:25,000 --> 00:05:28,000
milyarlarca benzer yıldız ışığı arasında küçük bir nokta.

52
00:05:29,000 --> 00:05:34,000
Samanyolu'nun kolları ışıldayan bulutsular ve yeni yıldızları üreten parlak kümelerle

53
00:05:34,000 --> 00:05:37,000
sarmal halde serpilmişken,

54
00:05:37,000 --> 00:05:42,000
yaşlı küresel kümeler gökada içinde dolup taşmaktadır.

55
00:05:47,000 --> 00:05:51,500
Ve Samanyolu sadece Büyük Patlama'dan bu yana ondört milyar yıldır genişleyen,

56
00:05:51,500 --> 00:05:57,000
bu geniş evrendeki sayılamayacak kadar çok gökadadan bir tanesidir,

57
00:06:05,000 --> 00:06:10,000
Geçtiğimiz elli yıl boyunca, ESO evrendeki yerimizin ortaya çıkmasına yardımcı oldu

58
00:06:10,000 --> 00:06:14,000
Ve yukarıya bakarak, kendi kökenlerimizi de keşfettik.

59
00:06:14,500 --> 00:06:20,500
Bizler büyük kozmik hikayenin bir parçasıyız. Yıldızlar olmasaydı, burada olamazdık.

60
00:06:24,000 --> 00:06:28,000
Evren hidrojen ve helyumla oluşmaya başladı, bunlar en hafif iki element.

61
00:06:29,000 --> 00:06:34,000
Ama yıldızlar birer nükleer fırındır, burada hafif elementler ağır olanlara dönüştürülür.

62
00:06:36,000 --> 00:06:40,000
Ve 1987A gibi süpernovalar

63
00:06:40,000 --> 00:06:44,000
Evreni bu yıldız simyası ürünleri ile besler.

64
00:06:47,000 --> 00:06:51,000
Bundan yaklaşık 4.6 milyar yıl önce Güneş Sistemi oluştuğunda,

65
00:06:51,000 --> 00:06:55,000
eser (az) miktarda bu ağır elementlerden bulunuyordu.

66
00:06:55,000 --> 00:07:00,000
Metaller ve silikatlar yanısıra, karbon ve oksijen de.

67
00:07:01,000 --> 00:07:06,000
Kaslarımızdaki karbon ve kanımızdaki demir ve kemiklerimizdeki kalsiyum,

68
00:07:06,000 --> 00:07:09,000
hepsi ilk yıldız nesilleri tarafından oluşturuldular.

69
00:07:09,000 --> 00:07:13,000
Sen ve ben tam olarak göklerde oluşturulduk.

70
00:07:14,000 --> 00:07:17,000
Fakat cevaplar her zaman yeni soruları ortaya çıkarıyor.

71
00:07:17,000 --> 00:07:21,000
Daha çok öğrendikçe, daha derin gizemler ortaya çıkıyor. 

72
00:07:23,000 --> 00:07:27,000
Gökadaların kökeni ve nihai sonları nedir?

73
00:07:31,000 --> 00:07:36,000
Dışarda bir yerde başka güneş sistemleri var mı, ve buralardaki dünyalarda yaşam olabilir mi?

74
00:07:43,000 --> 00:07:49,000
Ve Samanyolu gökadamızın karanlık merkezinde gizlenen şeyler neler?

75
00:08:00,000 --> 00:08:04,000
Gökbilimciler açıkça çok daha güçlü teleskoplara ihtiyaç duyuyorlar.

76
00:08:04,000 --> 00:08:07,000
Ve ESO onları devrimsel yeni araçlarla desktekliyor.

77
00:08:16,000 --> 00:08:20,000
Ben Dr. J, ESOcast'ın bu özel bölümünün sonuna geldik.

78
00:08:20,000 --> 00:08:23,000
Başka bir kozmik macerada tekrar buluşmak üzere.

79
00:08:26,000 --> 00:08:28,000
ESOcast ESO tarafından hazırlanmaktadır.

80
00:08:28,000 --> 00:08:30,000
Avrupa Güney Gözlemevi.

81
00:08:30,000 --> 00:08:31,000
ESO, Avrupa Güney Gözlemevi,

82
00:08:31,000 --> 00:08:33,000
dünyanın en gelişmiş yer-konuşlu teleskoplarını tasarlayan, inşa eden ve işleten

83
00:08:33,000 --> 00:08:35,000
gökbilimde en önde gelen hükümetler-arası bilim ve teknoloji kurumudur.

84
00:08:39,000 --> 00:08:45,000
Uyarlama ESO; çeviri Arif Solmaz.

85
00:08:57,000 --> 00:09:00,000
Şimdilik ESO maceranızı tamamladınız,

86
00:09:02,000 --> 00:09:06,000
Hubble ile dünyanın dışına doğru yol alın.

87
00:09:08,000 --> 00:09:10,000
Hubblecast video yayını dünyanın

88
00:09:10,000 --> 00:09:14,000
en tanınmış ve en değerli uzay gözlemeviyle gerçekleştirilen son keşifleri sunar.

89
00:09:17,000 --> 00:09:20,000
NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu.