1
00:00:05,670 --> 00:00:10,430
Τις δύο προηγούμενες δεκαετίες οι αστρονόμοι έκαναν μία επαναστατική ανακάλυψη:

2
00:00:10,430 --> 00:00:16,149
ότι το Σύμπαν διαστέλλεται και μάλιστα με διαρκώς αυξανόμενο ρυθμό.

3
00:00:16,149 --> 00:00:19,410
Η ανακάλυψη της επιταχυνόμενης διαστολής του Σύμπαντος

4
00:00:19,410 --> 00:00:24,500
τιμήθηκε με το βραβείο Νομπέλ Φυσικής για το 2011.

5
00:00:29,070 --> 00:00:30,700
Παρακολουθείτε το ESOcast!

6
00:00:30,700 --> 00:00:33,630
Επιστήμη αιχμής και εξελίξεις από το ESO,

7
00:00:33,630 --> 00:00:35,620
το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο,

8
00:00:35,620 --> 00:00:42,640
εξερευνούμε τα όρια του Σύμπαντος με τον Δρ. Τζο Λίσκε ή αλλιώς Δρ. Τζέι.

9
00:00:46,500 --> 00:00:47,920
Γεια σας και καλωσήλθατε στο ESOCast.

10
00:00:47,920 --> 00:00:49,510
Σε αυτό το επεισόδιο,

11
00:00:49,510 --> 00:00:51,500
θα δούμε πώς οι αστρονόμοι ανακάλυψαν

12
00:00:51,640 --> 00:00:54,920
ότι η διαστολή του σύμπαντος επιταχύνεται

13
00:00:55,260 --> 00:01:00,090
και γιατί αυτή η ανακάλυψη είναι τόσο σημαντική για την κατανόηση του Σύμπαντος,

14
00:01:00,090 --> 00:01:02,360
αλλά και για ολόκληρη τη Φυσική.

15
00:01:02,360 --> 00:01:07,690
Η ανακάλυψη αυτή τιμήθηκε με το βραβείο Νομπέλ Φυσικής για το 2011,

16
00:01:07,690 --> 00:01:09,890
και παρατηρήσεις με τα τηλεσκόπια του ESO στη Χιλή

17
00:01:09,890 --> 00:01:13,310
συνέβαλαν σημαντικά στην ανακάλυψη αυτή.

18
00:01:19,650 --> 00:01:24,940
Το Σύμπαν δημιουργήθηκε με τη Μεγάλη Έκρηξη πριν από 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια.

19
00:01:26,000 --> 00:01:28,840
Από τότε, το Σύμπαν διαρκώς διαστέλλεται.

20
00:01:28,840 --> 00:01:30,190
Για δεκαετίες,

21
00:01:30,190 --> 00:01:34,130
οι αστρονόμοι ήθελαν να μάθουν περισσότερα για τη φύση της διαστολής αυτής.

22
00:01:34,130 --> 00:01:37,430
Για μεγάλο διάστημα, επικρατούσαν δύο απόψεις:

23
00:01:37,430 --> 00:01:42,400
Είτε η διαστολή θα επιβραδύνονταν σταδιακά και τελικά θα σταματούσε

24
00:01:42,400 --> 00:01:46,770
- και κατόπιν το Σύμπαν θα άρχιζε να συστέλλεται προς μία "Μεγάλη Σύνθλιψη".

25
00:01:47,770 --> 00:01:50,680
Είτε το Σύμπαν θα συνέχιζε να διαστέλλεται για πάντα.

26
00:01:53,380 --> 00:01:54,850
Πώς θα μπορούσαν οι αστρονόμοι να ανακαλύψουν

27
00:01:54,850 --> 00:01:58,250
ποιό από αυτά τα μοντέλα για το Σύμπαν είναι το σωστό;

28
00:01:58,250 --> 00:02:00,950
Λοιπόν, ένας απλός τρόπος για να το επιτύχουν

29
00:02:00,950 --> 00:02:04,920
είναι να μετρήσουν με ακρίβεια τις αποστάσεις μακρινών γαλαξιών,

30
00:02:04,920 --> 00:02:09,130
και μετά να τις συγκρίνουν με τις προβλεπόμενες από τα μοντέλα αυτά αποστάσεις

31
00:02:09,130 --> 00:02:11,000
των συγκεκριμένων γαλαξιών.

32
00:02:11,000 --> 00:02:15,000
Η σύγκριση μεταξύ των μετρήσεων και των προβλέψεων δείχνει

33
00:02:15,000 --> 00:02:17,250
ποιό από τα μοντέλα είναι το σωστό.

34
00:02:17,250 --> 00:02:18,930
Πώς λειτουργεί όμως αυτό;

35
00:02:18,930 --> 00:02:24,200
Πώς μπορούν οι αστρονόμοι να προσδιορίσουν επακριβώς αυτές τις τεράστιες κοσμικές αποστάσεις;

36
00:02:24,200 --> 00:02:29,320
Εδώ, είναι σημαντική η συνεισφορά των υπερκαινοφανών (σουπερνόβα).

37
00:02:34,250 --> 00:02:38,760
Οι υπερκαινοφανείς  είναι σπάνια φαινόμενα. Είναι άστρα που εκρήγνυνται.

38
00:02:39,330 --> 00:02:43,300
Υπάρχει ένα είδος τέτοιας έκρηξης, γνωστό ως Υπερκαινοφανής τύπου Ia,

39
00:02:43,300 --> 00:02:47,130
το οποίο είναι ιδανικό για την μέτρηση κοσμικών αποστάσεων.

40
00:02:49,160 --> 00:02:50,800
Οι υπερκαινοφανείς αυτοί είναι πολύ λαμπροί,

41
00:02:50,800 --> 00:02:54,540
και έτσι γίνονται ορατοί ακόμη και σε μακρινούς γαλαξίες.

42
00:02:54,540 --> 00:02:58,210
Επιπλέον η πραγματική τους φωτεινότητα είναι ακριβώς η ίδια,

43
00:02:58,610 --> 00:03:00,500
και άρα η αποστάσεις τους μπορούν να υπολογιστούν

44
00:03:00,540 --> 00:03:02,970
από το πόσο λαμπροί φαίνονται σε μας στη Γη.

45
00:03:05,690 --> 00:03:08,800
Στη δεκαετία του '90 δύο διαφορετικές ερευνητικές ομάδες

46
00:03:08,800 --> 00:03:12,230
είχαν ξεκινήσει να παρατηρούν μεθοδικά τέτοιες αστρικές εκρήξεις.

47
00:03:12,230 --> 00:03:13,350
Για τη μελέτη τους,

48
00:03:13,350 --> 00:03:18,480
οι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν και τηλεσκόπια του ESO στη Λα Σίγια της Χιλής.

49
00:03:20,040 --> 00:03:23,270
Η παρατήρηση εξαιρετικά μακρινών υπερκαινοφανών τη δεκαετία του '90

50
00:03:23,270 --> 00:03:26,290
ήταν ιδιαίτερα δύσκολη αλλά και συναρπαστική.

51
00:03:26,290 --> 00:03:30,810
Στο ESO χρησιμοποιήσαμε το 3,6 μέτρων NTT και το τηλεσκόπιο του 1.5 μ.

52
00:03:30,810 --> 00:03:33,600
για να παρατηρήσουμε υπερκαινοφανείς με μεγάλη μετατόπιση στο ερυθρό

53
00:03:33,600 --> 00:03:36,530
οι οποίοι ανακαλύφθηκαν στο κοντινό αστεροσκοπείο Τολόλο.

54
00:03:36,670 --> 00:03:39,100
Τότε, 15 χρόνια πριν,

55
00:03:39,100 --> 00:03:42,000
καταγράφαμε κυριολεκτικά κάθε μεμονωμένο φωτόνιο,

56
00:03:42,000 --> 00:03:45,770
ένα όμορφο πείραμα για να συμμετέχει κανείς, καθώς ήταν ιδιαίτερα απαιτητικό.

57
00:03:46,300 --> 00:03:49,660
Είναι σημαντικό εδώ να κατανοήσουμε

58
00:03:49,660 --> 00:03:52,430
πως δεν περιμέναμε να ανακαλύψουμε το επιταχυνόμενο Σύμπαν,

59
00:03:52,430 --> 00:03:56,050
κι έτσι παρατηρούσαμε ένα νέο φυσικό φαινόμενο να ξετυλίγεται

60
00:03:56,050 --> 00:03:59,790
κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον βέβαια και συναρπαστικό.

61
00:04:01,700 --> 00:04:04,460
Όταν διαπιστώσαμε ότι οι μακρινοί υπερκαινοφανείς ήταν υπερβολικά μακριά

62
00:04:04,460 --> 00:04:07,970
για ένα Σύμπαν στο οποίο κυριαρχεί η βαρύτητα

63
00:04:07,970 --> 00:04:10,170
έπρεπε να επαληθεύσουμε τις μετρήσεις.

64
00:04:10,170 --> 00:04:13,770
Έτσι η επιταχυνόμενη διαστολή που μετρήσαμε με τη πρώτη ομάδα υπερκαινοφανών

65
00:04:13,770 --> 00:04:18,500
πολύ σύντομα μεταφράστηκε σε ένα νέο κοσμολογικό στοιχείο:

66
00:04:18,500 --> 00:04:19,649
τη Σκοτεινή Ενέργεια,

67
00:04:19,649 --> 00:04:21,430
και έπρεπε να το επιβεβαιώσουμε.

68
00:04:21,430 --> 00:04:26,750
Ζητήσαμε λοιπόν χρόνο παρατήρησης στο VLT όπως και άλλες ομάδες

69
00:04:29,000 --> 00:04:33,020
για να επιβεβαιώσουμε τις μετρήσεις μας με ένα μεγαλύτερο τηλεσκόπιο

70
00:04:33,020 --> 00:04:36,780
και να βελτιώσουμε τα δεδομένα των παρατηρήσεων.

71
00:04:38,620 --> 00:04:41,350
Η ανακάλυψη της επιταχυνόμενης διαστολής του Σύμπαντος

72
00:04:41,350 --> 00:04:45,450
ήταν από τις πλέον αναπάντεχες και σημαντικές ανακαλύψεις των τελευταίων δεκαετιών.

73
00:04:45,450 --> 00:04:49,210
Υπήρξε τόσο αναπάντεχη καθώς μέχρι τότε,

74
00:04:49,210 --> 00:04:53,940
όλοι πίστευαν πως η διαστολή του Σύμπαντος έπρεπε να επιβραδύνονταν

75
00:04:53,940 --> 00:04:58,500
λόγω της βαρυτικής έλξης που ασκείται από όλη την ύλη στο Σύμπαν.

76
00:04:59,000 --> 00:05:03,530
Όπως όμως αποδείχθηκε, το Σύμπαν είναι στην πραγματικότητα ακόμα πιο ενδιαφέρον.

77
00:05:03,530 --> 00:05:06,880
Γιατί όμως είναι τόσο σημαντική αυτή η επιτάχυνση;

78
00:05:06,880 --> 00:05:12,450
Από όσο γνωρίζουμε, υπάρχουν δύο πιθανές εξηγήσεις για την επιτάχυνση:

79
00:05:12,450 --> 00:05:14,820
Η πρώτη εξήγηση είναι ότι

80
00:05:14,820 --> 00:05:20,890
περίπου 3/4 του Σύμπαντος αποτελούνται από μία μυστηριώδη μορφή σκοτεινής ενέργειας.

81
00:05:20,890 --> 00:05:25,500
Η σκοτεινή ενέργεια αποτελεί μυστήριο καθώς φαίνεται να ασκεί αρνητική πίεση.

82
00:05:25,700 --> 00:05:27,960
Πολύ εξωτικά πράγματα.

83
00:05:27,960 --> 00:05:30,500
Η δεύτερη εξήγηση είναι ότι

84
00:05:30,500 --> 00:05:33,320
κάτι δε πάει καλά με την θεώρησή μας για τη βαρύτητα.

85
00:05:33,320 --> 00:05:38,940
Ίσως λοιπόν η θεωρία της γενικής σχετικότητας του Αϊνστάιν δεν είναι απόλυτα σωστή.

86
00:05:38,940 --> 00:05:40,820
Και στις δύο περιπτώσεις,

87
00:05:40,820 --> 00:05:43,800
βρισκόμαστε μπροστά σε μία εντελώς νέα φυσική,

88
00:05:43,800 --> 00:05:46,800
γι αυτό είναι τόσο σημαντικό

89
00:05:46,800 --> 00:05:51,710
και η ανακάλυψη αυτή τιμήθηκε με το βραβείο Νομπέλ Φυσικής για το 2011.

90
00:05:51,710 --> 00:05:55,130
Είμαι ο Δρ. Τζέι και εδώ τελειώνει το ESOCast.

91
00:05:55,130 --> 00:05:58,610
Θα τα πούμε την επόμενη φορά για μία ακόμη κοσμική περιπέτεια.

92
00:06:00,790 --> 00:06:04,000
Το ESOcast είναι παραγωγή του ESO, του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου.

93
00:06:04,530 --> 00:06:05,500
Το ESO, το Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο,

94
00:06:05,500 --> 00:06:08,000
είναι ο κορυφαίος διακρατικός οργανισμός έρευνας και τεχνολογίας στην αστρονομία,

95
00:06:08,000 --> 00:06:10,500
σχεδιάζει, κατασκευάζει και διαχειρίζεται τα πλέον προηγμένα επίγεια τηλεσκόπια στον κόσμο.

96
00:06:13,000 --> 00:06:18,140
Κείμενα: ESO; Μετάφραση: Μανώλης Ζούλιας

97
00:06:29,700 --> 00:06:32,500
Τώρα που ενημερωθήκατε από το ESO,

98
00:06:34,000 --> 00:06:38,000
μπορείτε να 'ταξιδέψετε' και με το Hubble.

99
00:06:40,780 --> 00:06:42,660
Το Hubblecast ενημερώνει για τις τελευταίες ανακαλύψεις

100
00:06:42,660 --> 00:06:46,860
του πλέον διάσημου και παραγωγικού διαστημικού παρατηρητηρίου,

101
00:06:49,640 --> 00:06:53,050
του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Hubble των NASA/ESA.