1 00:00:06,000 --> 00:00:08,000 Międzynarodowy zespół astronomów 2 00:00:08,000 --> 00:00:10,000 korzystający z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), należącego do ESO, 3 00:00:10,000 --> 00:00:14,000 zmierzył odległość do najdalszej znanej galaktyki. 4 00:00:14,000 --> 00:00:18,000 Po raz pierwszy astronomowie byli w stanie potwierdzić, 5 00:00:18,000 --> 00:00:23,000 że obserwują galaktykę taką, jaką była w trakcie ery rejonizacji, 6 00:00:23,000 --> 00:00:26,000 gdy pierwsza generacja jasnych gwiazd 7 00:00:26,000 --> 00:00:28,000 czyniła Wszechświat przezroczystym 8 00:00:28,000 --> 00:00:30,000 na koniec kosmicznych Ciemnych Wieków. 9 00:00:36,000 --> 00:00:38,000 To jest ESOcast! 10 00:00:38,000 --> 00:00:42,000 Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO, 11 00:00:42,000 --> 00:00:44,000 Europejskim Obserwatorium Południowym. 12 00:00:44,000 --> 00:00:50,000 Eksplorujemy granice kosmosu z naszym gościem dr. J., a.k.a. dr Joe Liske. 13 00:00:54,000 --> 00:00:56,000 Cześć, witam w ESOcast. 14 00:00:56,000 --> 00:00:59,000 W tym odcinku dowiemy się w jaki sposób zespół astronomów 15 00:00:59,000 --> 00:01:02,000 korzystający z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), należącego do ESO, 16 00:01:02,000 --> 00:01:05,000 potwierdził, że galaktyka dostrzeżona wcześniej na zdjęciach 17 00:01:05,000 --> 00:01:08,000 z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA, 18 00:01:08,000 --> 00:01:13,000 jest najdalszym obiektem zidentyfikowanym do tej pory we Wszechświecie. 19 00:01:15,000 --> 00:01:18,000 Badania pierwszych galaktyk są niezmiernie trudne. 20 00:01:18,000 --> 00:01:20,000 Obiekty te są bardzo małe i słabe, 21 00:01:20,000 --> 00:01:23,000 a w momencie gdy ich światło dociera do Ziemi, 22 00:01:23,000 --> 00:01:26,000 znajduje się już głównie w podczerwonej części widma, 23 00:01:26,000 --> 00:01:30,000 ponieważ zostało rozciągnięte przez rozszerzanie się Wszechświata. 24 00:01:33,000 --> 00:01:36,000 Co gorsze, w tych wczesnych czasach, 25 00:01:36,000 --> 00:01:38,000 mniej niż dwa miliardy lat po Wielkim Wybuchu, 26 00:01:38,000 --> 00:01:41,000 Wszechświat nie był całkowicie przezroczysty. 27 00:01:41,000 --> 00:01:44,000 Był wypełniony wodorem, który działał jak mgła 28 00:01:44,000 --> 00:01:47,000 i absorbował ultrafioletowe promieniowanie od młodych galaktyk. 29 00:01:48,000 --> 00:01:51,000 Zatem rekord pomiaru przesunięcia ku czerwieni 30 00:01:51,000 --> 00:01:53,000 dla najdalszego obiektu we Wszechświecie 31 00:01:53,000 --> 00:01:55,000 to nie tylko trofeum do powieszenia na ścianie, 32 00:01:55,000 --> 00:01:59,000 ale wynik niosący za sobą ważne implikacje astrofizyczne. 33 00:01:59,000 --> 00:02:02,000 Po raz pierwszy udało się uzyskać obserwacje spektroskopowe 34 00:02:02,000 --> 00:02:05,000 galaktyki z ery rejonizacji, 35 00:02:05,000 --> 00:02:07,000 inaczej mówiąc: z czasów gdy Wszechświat 36 00:02:07,000 --> 00:02:10,000 ciągle był w stadium czyszczenia mgły wodorowej. 37 00:02:17,000 --> 00:02:21,000 Pomimo trudności w odnajdowaniu takich wczesnych galaktyk, 38 00:02:21,000 --> 00:02:25,000 nowa Wide Field Camera 3 na Kosmicznym Teleskopie Hubble'a 39 00:02:25,000 --> 00:02:31,000 odkryła w 2010 r. kilka bardzo dobrych galaktyk-kandydatek. 40 00:02:31,000 --> 00:02:34,000 Przypuszczano, że są to galaktyki z wczesnego Wszechświata 41 00:02:34,000 --> 00:02:36,000 o przesunięciach ku czerwieni większych niż osiem, 42 00:02:36,000 --> 00:02:40,000 ale potwierdzenie odległości do tak słabych i odległych obiektów 43 00:02:40,000 --> 00:02:42,000 jest niesamowitym wyzwaniem 44 00:02:42,000 --> 00:02:45,000 i może być wiarygodnie dokonane jedynie za pomocą spektroskopii 45 00:02:45,000 --> 00:02:48,000 przez bardzo duże naziemne teleskopy. 46 00:02:50,000 --> 00:02:52,000 Zespół wykorzystał fakt, że jeśli połączymy 47 00:02:52,000 --> 00:02:55,000 olbrzymią powierzchnię zbierającą światło VLT, 48 00:02:55,000 --> 00:02:59,000 z czułością jego podczerwonego instrumentu spektroskopowego SINFONI, 49 00:02:59,000 --> 00:03:02,000 a następnie wykonamy bardzo długą ekspozycję, 50 00:03:02,000 --> 00:03:05,000 możemy być w stanie wykryć słabą poświatę 51 00:03:05,000 --> 00:03:07,000 od tych bardzo odległych obiektów, 52 00:03:07,000 --> 00:03:10,000 a następnie spróbować wyznaczyć dystans. 53 00:03:11,000 --> 00:03:15,000 16-godzinna ekspozycja galaktyki UDFy-38135539 54 00:03:15,000 --> 00:03:20,000 za pomocą VLT i SINFONI 55 00:03:20,000 --> 00:03:26,000 rzeczywiście ukazała słabą poświatę od wodoru z przesunięciem ku czerwieni 8,6, 56 00:03:26,000 --> 00:03:28,000 co oznacza, że światło opuściło galaktykę, 57 00:03:28,000 --> 00:03:32,000 gdy Wszechświat miał zaledwie 600 milionów lat. 58 00:03:32,000 --> 00:03:37,000 To najdalsza wiarygodnie potwierdzona galaktyka. 59 00:03:40,000 --> 00:03:42,000 Jedną z zagadek z tego odkrycia jest to, 60 00:03:42,000 --> 00:03:44,000 że promieniowanie ultrafioletowe emitowane przez galaktykę, 61 00:03:44,000 --> 00:03:46,000 nie wydaje się być wystarczająco mocne 62 00:03:46,000 --> 00:03:50,000 do wyczyszczenia mgły wodorowej wokół galaktyki. 63 00:03:51,000 --> 00:03:54,000 Jednym z możliwych wyjaśnień jest obecność innych, sąsiadujących galaktyk, 64 00:03:54,000 --> 00:03:56,000 prawdopodobnie słabszych i mniej masywnych, 65 00:03:56,000 --> 00:04:00,000 które pomogły zjonizować wodór w obszarze kosmosu wokół galaktyki, 66 00:04:00,000 --> 00:04:02,000 czyniąc go przezroczystym. 67 00:04:02,000 --> 00:04:04,000 Bez dodatkowej pomocy 68 00:04:04,000 --> 00:04:06,000 jasne światło głównej galaktyki 69 00:04:06,000 --> 00:04:09,000 zostałoby uwięzione przez otaczającą mgłę wodorową 70 00:04:09,000 --> 00:04:14,000 i nawet nie rozpoczęłoby swojej trwającej 13 miliardów lat podróży w kierunku Ziemi. 71 00:04:16,000 --> 00:04:18,000 Badania ery rejonizacji 72 00:04:18,000 --> 00:04:20,000 i formowania się pierwszych galaktyk 73 00:04:20,000 --> 00:04:22,000 są prawdziwym testem limitów możliwości 74 00:04:22,000 --> 00:04:24,000 obecnych teleskopów i instrumentów. 75 00:04:25,000 --> 00:04:28,000 Ale będzie to rodzaj nauki, w którym sprawdzi się 76 00:04:28,000 --> 00:04:32,000 Ogromnie Wielki Teleskop Europejski (E-ELT), który zbuduje ESO. 77 00:04:32,000 --> 00:04:33,000 Gdy rozpocznie pracę, 78 00:04:33,000 --> 00:04:37,000 będzie największym teleskopem optycznym i podczerwonym na świecie. 79 00:04:37,000 --> 00:04:40,000 Tutaj Dr J, kończę już ten ESOcast. 80 00:04:40,000 --> 00:04:44,000 Odwiedźcie mnie ponownie w kolejnej kosmicznej przygodzie. 81 00:04:46,000 --> 00:04:49,000 ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe. 82 00:04:50,000 --> 00:04:53,000 ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych, 83 00:04:53,000 --> 00:04:56,000 projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi. 84 00:04:59,000 --> 00:05:04,000 Tłumaczenie: Krzysztof Czart 85 00:05:11,000 --> 00:05:14,000 Teraz, gdy poznałeś ESO, 86 00:05:16,000 --> 00:05:19,000 spróbuj 'wyjść poza naszą planetę' za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a 87 00:05:22,000 --> 00:05:25,000 Hubblecast ukazuje najnowsze odkrycia 88 00:05:25,000 --> 00:05:29,000 dokonane za pomocą najbardziej znanego i cenionego kosmicznego obserwatorium: 89 00:05:30,000 --> 00:05:34,000 Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA.