1
00:00:04,000 --> 00:00:06,000
To jest ESOcast!

2
00:00:06,000 --> 00:00:11,000
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO, Europejskim Obserwatorium Południowym.

3
00:00:11,000 --> 00:00:18,000
Eksplorujemy granice kosmosu z naszym gościem dr. J., a.k.a. dr Joe Liske.

4
00:00:22,000 --> 00:00:26,000
Orion - myśliwy, jest jedną z najpiękniejszych konstelacji na niebie.

5
00:00:26,000 --> 00:00:30,000
Stanowi widok dobrze znany miłośnikom astronomii i astronomom zawodowym.

6
00:00:30,000 --> 00:00:35,000
Mgławicę w Orionie słabo widać gołym okiem jako niewielką mgiełkę w okolicy miecza myśliwego.

7
00:00:35,000 --> 00:00:39,000
Ten obłok gazu i pyłu odległy jest od Ziemi o 1500 lat świetlnych.

8
00:00:39,000 --> 00:00:42,000
Fascynuje astronomów od najwcześniejszych dni, gdy zaczęto używać teleskopów.

9
00:00:42,000 --> 00:00:48,000
Ukazuje się oczom jako mała gromada biało-niebieskich gwiazd otoczonych przez tajemniczą mgłę,

10
00:00:48,000 --> 00:00:55,000
ale ogromne obszary pyłu w mgławicy skrywają przed ludzkimi oczami wielki gwiezdny żłobek, pełen młodych, gorących gwiazd.

11
00:00:58,000 --> 00:01:02,000
Teleskop VISTA (Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy)

12
00:01:02,000 --> 00:01:07,000
uzyskał nowe, efektowne zdjęcie, które ujawnia niektóre ze skrywanych przez mgławicę sekretów.

13
00:01:07,000 --> 00:01:11,000
VISTA to najnowszy teleskop w Obserwatorium ESO Paranal w Chile,

14
00:01:11,000 --> 00:01:17,000
a dodatkowo największy na świecie teleskop do przeglądów nieba, o średnicy zwierciadła 4,1 metra.

15
00:01:17,000 --> 00:01:21,000
Jest przeznaczony do wykonywania map nieba w podczerwonej części widma.

16
00:01:24,000 --> 00:01:28,000
Patrząc w podczerwień, zamiast w zakres widzialny,

17
00:01:28,000 --> 00:01:32,000
VISTA może spoglądać prosto przez gaz i pył przesłaniający obszary Mgławicy w Orionie.

18
00:01:32,000 --> 00:01:36,000
Jest to możliwe, ponieważ w podczerwieni, na długości fali około dwa razy większej niż światło widzialne,

19
00:01:36,000 --> 00:01:42,000
pył staje się dużo bardziej przezroczysty, udostępniając nieprzesłonięty widok na młode gwiazdy w środku.

20
00:01:46,000 --> 00:01:51,000
Żaden inny teleskop nie był w stanie nie tylko spojrzeć przez pył,

21
00:01:51,000 --> 00:01:54,000
aby ukazać obiekty ukryte w Mgławicy w Orionie,

22
00:01:54,000 --> 00:01:58,000
ale nawet szczegółowo pokazać go w całej rozciągłości na pojedynczym zdjęciu.

23
00:02:00,000 --> 00:02:05,000
W samym sercu mgławicy znajdują się cztery jasne gwiazdy tworzące Trapez,

24
00:02:05,000 --> 00:02:09,000
grupę młodych, bardzo gorących gwiazd emitujących silne promieniowanie ultrafioletowe,

25
00:02:09,000 --> 00:02:13,000
które czyści otaczający obszar i powoduje świecenie gazu.

26
00:02:13,000 --> 00:02:17,000
Obserwacje w podczerwieni pozwalają VISTA także na ukazanie wielu innych młodych gwiazd

27
00:02:17,000 --> 00:02:21,000
w centralnym rejonie, których nie widać w świetle widzialnym.

28
00:02:22,000 --> 00:02:29,000
W tym pełnym pyłu obszarze mgławicy, dżety gazu wyrzuconego z młodych gwiazd z prędkością około 700 000 km/h,

29
00:02:29,000 --> 00:02:35,000
zderzyły się z otaczającym gazem i pyłem, wzbudzając je i rzeźbiąc dziwne czerwone kształty.

30
00:02:36,000 --> 00:02:41,000
Normalnie niewidoczne, te osobliwe wstęgi dostarczają astronomom ważnych wskazówek

31
00:02:41,000 --> 00:02:46,000
na temat zrozumienia w jaki sposób rodzą się gwiazdy i co dzieje się w początkowych latach ich istnienia.

32
00:02:50,000 --> 00:02:55,000
Zdjęcie jest efektowne, ale to dopiero początek tego, co ukaże VISTA

33
00:02:55,000 --> 00:03:01,000
o niepobitej zdolności wykonywania przeglądów nieba w podczerwieni zarazem szybko, jak i dokładnie.

34
00:03:02,000 --> 00:03:05,000
Tutaj Dr J  kończę ESOcast.

35
00:03:05,000 --> 00:03:08,000
Odwiedźcie mnie ponownie w kolejnej kosmicznej przygodzie.

36
00:03:10,000 --> 00:03:13,000
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.

37
00:03:13,000 --> 00:03:16,000
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,

38
00:03:16,000 --> 00:03:19,000
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.

39
00:03:20,000 --> 00:03:23,000
Tłumaczenie: Krzysztof Czart