1
00:00:02,000 --> 00:00:08,000
Nowy teleskop do mapowania nieba rozpoczął pracę w Obserwatorium ESO Paranal w Chile

2
00:00:08,000 --> 00:00:10,000
i właśnie opublikowano pierwsze uzyskane przez niego zdjęcia. 

3
00:00:11,000 --> 00:00:16,000
Nazywa się VISTA - Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy.

4
00:00:16,000 --> 00:00:21,000
Jest największym i najpotężniejszym teleskopem podczerwonym do przeglądów nieba.

5
00:00:25,000 --> 00:00:27,000
To jest ESOcast!

6
00:00:27,000 --> 00:00:32,000
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO, Europejskim Obserwatorium Południowym.

7
00:00:32,000 --> 00:00:39,000
Eksplorowanie dalekich granic z naszym gospodarzem Dr J, a.k.a. dr Joe Liske.

8
00:00:42,000 --> 00:00:45,000
Cześć! Witam w kolejnym odcinku ESOcast.

9
00:00:45,000 --> 00:00:50,000
Nawet dla obserwatorium takiego jak ESO, rozpoczęcie działania przez nowy teleskop, jest specjalnym wydarzeniem.

10
00:00:50,000 --> 00:00:58,000
VISTA jest pierwszym teleskopem przeglądowym w Obserwatorium ESO Paranal, przeznaczonym do wykonywania map nieba w zakresie fal podczerwonych.

11
00:00:58,000 --> 00:01:04,000
Wykona mapy nieba południowego z dużo większą dokładnością i ostrością niż kiedykolwiek do tej pory.

12
00:01:04,000 --> 00:01:09,000
Właśnie opublikowano pierwsze zdjęcia, która pokazują, że VISTA działa bardzo dobrze.

13
00:01:15,000 --> 00:01:20,000
Interesujące rzeczy znalezione przez VISTA będąc stanowić obiekty do dalszych badań

14
00:01:20,000 --> 00:01:26,000
za pomocą sąsiadujących teleskopów ESO - takich jak cztery ośmiometrowe VLT

15
00:01:26,000 --> 00:01:30,000
i przez inne obserwatoria na Ziemi i w kosmosie.

16
00:01:30,000 --> 00:01:37,000
VISTA wykryje igły w kosmicznym stogu siana, które następnie VLT szczegółowo zbada,

17
00:01:37,000 --> 00:01:42,000
aby astronomowie mogli zrozumieć czym te obiekty są i co dzieje się we Wszechświecie.

18
00:01:43,000 --> 00:01:46,000
"Projekt VISTA został rozpoczęty przez Wielką Brytanię dziesięć lat temu.

19
00:01:46,000 --> 00:01:53,000
Stworzono konsorcjum do jego zbudowania, a teraz został jednym z teleskopów ESO jako część brytyjskiej kontrybucji przy przystąpieniu do ESO."

20
00:01:54,000 --> 00:01:58,000
Zwierciadło główne VISTA ma średnicę 4,1 metra,

21
00:01:58,000 --> 00:02:03,000
co czyni go największym teleskopem na świecie całkowicie dedykowanym przeglądom nieba.

22
00:02:03,000 --> 00:02:07,000
Zwierciadło jest także najdokładniej wyszlifowane wśród luster tych rozmiarów,

23
00:02:07,000 --> 00:02:10,000
a konstrukcja była wielkim wyzwaniem.

24
00:02:10,000 --> 00:02:14,000
Teleskop znajduje się w kopule blisko VLT na Cerro Paranal,

25
00:02:14,000 --> 00:02:18,000
co oznacza, że dzieli najlepszej jakości warunki obserwacyjne tej lokalizacji.

26
00:02:21,000 --> 00:02:26,000
W sercu VISTA znajduje się 3-tonowa kamera zawierająca 16 specjalnych detektorów

27
00:02:26,000 --> 00:02:32,000
czułych na światło podczerwone i mających łącznie 67 megapikseli.

28
00:02:32,000 --> 00:02:38,000
Olbrzymi instrument dostarcza najszerszego pokrycia nieba spośród astronomicznych kamer bliskiej podczerwieni.

29
00:02:39,000 --> 00:02:47,000
"VISTA jest teleskopem z kamerą podczerwoną, a to pozwala nam patrzeć na niebo w sposób, którego nie zobaczymy za pomocą kamer optycznych.

30
00:02:47,000 --> 00:02:52,000
W szcególności kamery podczerwone widzą obiekty chłodne,

31
00:02:52,000 --> 00:02:56,000
obiekty na dużych przesunięciach ku czerwieni, albo obiekty schowane za obłokami pyłu."

32
00:02:57,000 --> 00:03:03,000
VISTA wykona sześć wielkich przeglądów w ciągu pięciu lat.

33
00:03:03,000 --> 00:03:09,000
Niektóre skupią się na małych obszarach nieba przez długie okresy czasu, aby wykryć ekstremalnie słabe i odległe obiekty,

34
00:03:09,000 --> 00:03:13,000
a inne zobrazują całe niebo południowe.

35
00:03:13,000 --> 00:03:17,000
Przeglądy będą badać rozmieszczenie galaktyk i gromad galaktyk,

36
00:03:17,000 --> 00:03:21,000
pomogą odkryć tajemniczą naturę ciemnej materii i ciemnej energii

37
00:03:21,000 --> 00:03:27,000
i spojrzeć na rzadkie obiekty - od niewielkich, ale niebezpiecznych asteroid bliskich Ziemi,

38
00:03:27,000 --> 00:03:30,000
po najbardziej odległe kwazary we wczesnym Wszechświecie.

39
00:03:30,000 --> 00:03:37,000
Nasza własna galaktyka Droga Mleczna i jej sąsiadki, Obłoki Magellana, także będą miały swoje własne przeglądy.

40
00:03:39,000 --> 00:03:44,000
VISTA generuje kilkaset gigabajtów cennych danych każdej nocy obserwacyjnej.

41
00:03:44,000 --> 00:03:48,000
To tyle ile wszystkie instrumenty VLT zebrane razem!

42
00:03:48,000 --> 00:03:52,000
Ten strumień danych spływa do systemu archiwów ESO w kwaterze głównej w Niemczech,

43
00:03:52,000 --> 00:03:55,000
a następnie są przesyłane do Wielkiej Brytanii w celu dalszego przetworzenia.

44
00:03:55,000 --> 00:04:02,000
Pierwsze zdjęcia pokazują moc teleskopu w obrazowaniu dużych obszarów nieba szybko i głęboko.

45
00:04:06,000 --> 00:04:10,000
Jeden z pierwszych opublikowanych obrazów VISTA pokazuje Mgławicę Płomień,

46
00:04:10,000 --> 00:04:14,000
spektakularny obszar gazu i pyłu, w którym formują się gwiazdy.

47
00:04:14,000 --> 00:04:17,000
Podczerwone oczy VISTA mogą patrzeć przez pył

48
00:04:17,000 --> 00:04:21,000
i ujawnić gromadę gorących, młodych gwiazd w sercu obłoku.

49
00:04:25,000 --> 00:04:32,000
Na dole szerokiego pola VISTA widać słabe kontury mgławicy Koński Łeb.

50
00:04:42,000 --> 00:04:47,000
Teleskop VISTA uzyskał też dramatyczny widok w kierunku centrum Drogi Mlecznej.

51
00:04:47,000 --> 00:04:52,000
Pole widzenia teleskopu i bardzo czułe detektory podczerwone jego kamery

52
00:04:52,000 --> 00:04:57,000
pozwalają zobaczyć ponad milion gwiazd, z których wiele jest zwykle ukrytych za pyłem.

53
00:05:04,000 --> 00:05:09,000
Gromada galaktyk w Piecu jest jedną z najbliższych bogatych kolekcji galaktyk.

54
00:05:09,000 --> 00:05:14,000
Duże pole VISTA umożliwia wielu galaktykom gromady na zmieszczenie się na jednym zdjęciu,

55
00:05:14,000 --> 00:05:21,000
w tym klasycznej galaktyce spiralnej z poprzeczką NGC 1375 w prawym dolnym rogu.

56
00:05:21,000 --> 00:05:26,000
Unikalne zdjęcie pokazuje kilka imponujących możliwości VISTA.

57
00:05:28,000 --> 00:05:31,000
"Użytkownikami VISTA nie będą jedynie europejscy astronomowie,

58
00:05:31,000 --> 00:05:35,000
którzy ustanowili i określili pierwsze przeglądy nieba,

59
00:05:35,000 --> 00:05:39,000
ale, ponieważ są one publiczne, wyniki będą dostępne na całym świecie,

60
00:05:39,000 --> 00:05:44,000
astronomowie z całego świata będą używać ich do otrzymywania ciekawych wyników badań.

61
00:05:44,000 --> 00:05:49,000
Wiele razy historia pokazała, że najciekawsze wyniki pochodzące z tego typu projektów

62
00:05:49,000 --> 00:05:52,000
często są tym czego się najmniej spodziewano - po prostu nie wiem co to może być!"

63
00:05:53,000 --> 00:05:57,000
VISTA da astronomom całkowicie nowy widok nieba południowego.

64
00:05:57,000 --> 00:06:02,000
Wszyscy niecierpliwie czekamy na wyniki z tego potężnego nowego teleskopu w instrumentarium ESO.

65
00:06:02,000 --> 00:06:05,000
Tutaj Dr J, kończę ESOcast.

66
00:06:05,000 --> 00:06:09,000
Dołączcie do mnie kolejnym razem w nowej kosmicznej przygodzie.

67
00:06:10,000 --> 00:06:13,000
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe. www.eso.org

68
00:06:13,000 --> 00:06:16,000
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,

69
00:06:16,000 --> 00:06:19,000
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.

70
00:06:20,000 --> 00:06:23,000
Tłumaczenie: Krzysztof Czart