1
00:00:02,000 --> 00:00:09,000
Świętym Graalem obecnych badań planet pozasłonecznych jest wykrycie skalistej planety podobnej do Ziemi, położonej w "strefie zamieszkiwalnej",

2
00:00:09,000 --> 00:00:14,000
obszarze wokół gwiazdy z warunkami odpowiednimi do tego, aby woda na powierzchni planety była w stanie ciekłym.

3
00:00:15,000 --> 00:00:21,000
Najnowsze wyniki badań z Europejskiego Obserwatorium Południowego przybliżają nas do tego celu.

4
00:00:25,000 --> 00:00:27,000
To jest ESOcast!

5
00:00:27,000 --> 00:00:32,000
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO, Europejskim Obserwatorium Południowym.

6
00:00:32,000 --> 00:00:40,000
Eksplorujemy granice kosmosu z naszym gościem dr J., a.k.a. dr Joe Liske.

7
00:00:42,000 --> 00:00:45,000
Cześć, witam w kolejnym odcinku ESOcast.

8
00:00:45,000 --> 00:00:48,000
Tym razem mamy dla Was bardzo ciekawą wiadomość.

9
00:00:48,000 --> 00:00:50,000
To kolejne wielkie odkrycie ESO.

10
00:00:50,000 --> 00:00:54,000
Opowiemy o odkryciu najmniejszej, albo raczej najlżejszej,

11
00:00:54,000 --> 00:01:00,000
i możliwie najbardziej podobnej do Ziemi planety znalezionej do tej pory poza naszym Układem Słonecznym.

12
00:01:00,000 --> 00:01:04,000
Chcemy także poinformować o jeszcze jednej planecie w tym samym systemie,

13
00:01:04,000 --> 00:01:09,000
w przypadku której pokazano, że znajduje się w strefie nadającej się do zamieszkania wokół swojej gwiazdy,

14
00:01:09,000 --> 00:01:13,000
co oznacza, że może posiadać wodę w stanie ciekłym, a być może nawet życie.

15
00:01:13,000 --> 00:01:18,000
Gliese 581 jest pozornie nie rzucającym się w oczy czerwonym karłem

16
00:01:18,000 --> 00:01:24,000
położonym 20,5 roku świetlnego od nas w kierunku konstelacji Wagi.

17
00:01:24,000 --> 00:01:29,000
Należy do 100 najbliższych gwiazd i ma masę zaledwie jednej trzeciej masy Słońce.

18
00:01:29,000 --> 00:01:36,000
Takie czerwone karły są z natury rzeczy 50 razy słabsze niż Słońce i stanowią najpowszechniejsze gwiazdy w Galaktyce.

19
00:01:36,000 --> 00:01:40,000
Dla astronomów badających egzoplanety czerwone karły są idealnymi celami

20
00:01:40,000 --> 00:01:44,000
do poszukiwania małomasywnych planet, na których może występować woda w stanie ciekłym.

21
00:01:44,000 --> 00:01:50,000
Ponieważ czerwone karły emitują mniej światła, strefa zamieszkiwalna musi być bliżej nich niż w przypadku Słońca,

22
00:01:50,000 --> 00:01:53,000
co czyni wykrycie planet łatwiejszym.

23
00:01:54,000 --> 00:01:58,000
Prof. Michel Mayor z Obserwatorium Genewskiego i jego zespół europejskich astronomów

24
00:01:58,000 --> 00:02:05,000
starannie obserwował Gliese 581 przez ostatnie cztery lata za pomocą najlepszego na świecie instrumentu do polowania na planety,

25
00:02:05,000 --> 00:02:11,000
spektrografu HARPS, pracującego na 3,6-metrowym teleskopie ESO w Obserwatorium La Silla w Chile.

26
00:02:12,000 --> 00:02:20,000
Naukowcy odkryli, że Gliese 581 jest okrążana przez planetę o masie zaledwie 1,9 masy Ziemi.

27
00:02:20,000 --> 00:02:23,000
Planeta ta znana jest jako Gliese 581 e

28
00:02:23,000 --> 00:02:28,000
i jest najlżejszą i najbardziej ziemiopodobną planetą z dotychczas odkrytych poza naszym Układem Słonecznym.

29
00:02:29,000 --> 00:02:38,000
W tym samym systemie zespół skorygował orbitę wcześniej znanej planety Gliese 581 d.

30
00:02:38,000 --> 00:02:43,000
Okazało się, że planeta znajduje się w strefie nadającej się do zamieszkania wokół swojej gwiazdy.

31
00:02:43,000 --> 00:02:47,000
Oznacza to, że jest w odpowiedniej odległości od gwiazdy,

32
00:02:47,000 --> 00:02:50,000
aby woda na jej powierzchni mogła występować w stanie ciekłym.

33
00:02:51,000 --> 00:02:56,000
Gdyby była bliżej, promieniowanie gwiazdy byłoby zbyt silne i woda wyparowałaby.

34
00:02:56,000 --> 00:03:00,000
Gdyby była dalej, byłoby zbyt zimno i woda zamarzłaby.

35
00:03:01,000 --> 00:03:04,000
Z wcześniejszych obserwacji, także wykonanych spektrografem HARPS

36
00:03:04,000 --> 00:03:08,000
w Obserwatorium ESO La Silla i ogłoszonych dwa lata temu,

37
00:03:08,000 --> 00:03:13,000
gwiazda ta znana była z posiadania systemu trzech zuperziem.

38
00:03:13,000 --> 00:03:17,000
Razem z Gliese 581 e układ planetarny ma cztery znane planety

39
00:03:17,000 --> 00:03:27,000
o masach około 1,9 (planeta e), 16 (planeta b), 5 (planeta c) oraz 7 mas Ziemi (planeta d).

40
00:03:28,000 --> 00:03:33,000
Największą orbitę w tym systemie ma Gliese 581 d,

41
00:03:33,000 --> 00:03:38,000
jedno okrążenie wokół gwiazdy centralnej zajmuje jej około 66,8 dnia.

42
00:03:38,000 --> 00:03:41,000
Ponieważ krąży wewnątrz strefy nadającej się do zamieszkania,

43
00:03:41,000 --> 00:03:47,000
planeta może być pokryta ciekłymi oceanami - czyniąc obiekt pierwszym poważnym kandydatem na "wodny świat".

44
00:03:48,000 --> 00:03:55,000
Dzięki Mayorowi i jego zespołowi wiemy teraz, że system Gliese 581 zawiera co najmniej cztery egzoplanety.

45
00:03:56,000 --> 00:04:01,000
Planety zostały odkryte dzięki niewielkiego chybotaniu się, które wywołują u swojej gwiazdy macierzystej, gdy poruszają się wokół niej.

46
00:04:01,000 --> 00:04:06,000
Efekt ten jest na poziomie 7 hm/h, co jest porównywalne ze żwawym marszem.

47
00:04:07,000 --> 00:04:12,000
Odkrycie Gliese 581 e oraz skorygowanie orbity Gliese 581 d

48
00:04:12,000 --> 00:04:17,000
były możliwe tylko dzięki unikalnej precyzji i stabilności HARPS-a.

49
00:04:18,000 --> 00:04:22,000
Używając spektrografu HARPS, Michel Mayor i jego zespół europejskich łowców planet

50
00:04:22,000 --> 00:04:29,000
podążają do odpowiedzi na niektóre z najbardziej fundamentalnych pytań o życie poza Układem Słonecznym.

51
00:04:29,000 --> 00:04:34,000
Są przekonani, że w nieodległej przyszłości zostanie odkryta prawdziwie ziemiopodobna planeta.

52
00:04:34,000 --> 00:04:36,000
A więc zostańcie z nami, bo robi się ciekawie!

53
00:04:36,000 --> 00:04:38,000
Tutaj Dr J, kończę już ten ESOcast.

54
00:04:39,000 --> 00:04:42,000
Odwiedźcie mnie ponownie w kolejnej kosmicznej przygodzie.

55
00:04:43,000 --> 00:04:46,000
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.

56
00:04:46,000 --> 00:04:49,000
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,

57
00:04:49,000 --> 00:04:52,000
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.

58
00:04:53,000 --> 00:04:56,000
Tłumaczenie: Krzysztof Czart