Foto van de Week 2013

30 december 2013

Een heldere nacht op Paranal

Als de avond valt komen ESO's observatoria tot leven. Astronomen en technici nemen plaats aan hun werkplekken en richten de telescopen op de hemel. Deze foto toont de ongerepte, heldere hemel boven ESO's Paranal Observatory in de Chileense Atacama-woestijn, ver weg van stadsverlichting.

ESO's foto ambassadeur Gabriel Brammer heeft de verstilde schoonheid van de Melkweg vanaf het platform van de Very Large Telescope vastgelegd. De vier grote blokken onderin het beeld zijn de VLT Unit Telescopes. Elk van deze gebouwen bevat één van de ongelofelijk precieze 8,2-meter spiegels. Verspreid over het gebied staan de VLT-hulptelescopen die gemakkelijk herkenbaar zijn aan de ronde, witte koepels. De heldere vlek aan de linkerkant lijkt de zon, maar is in werkelijkheid de maan. Aan de rechterkant is de schaduw van de fotograaf te zien, met gestrekte armen zwaaiend naar de camera.

De hele nachtelijke hemelkoepel is zichtbaar doordat Brammer een fisheye-lens heeft gebruikt. Hierdoor omsluit de op de foto cirkelvormige ondergrond het kader van de foto.

Vertaling: Peter Middelkoop


23 december 2013

Een eindejaarswens van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht!

Een eindejaarswens namens iedereen van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht:
Wij wensen je vrolijke feestdagen en alle goeds voor 2014!

Link:


16 december 2013

Sterpaden boven de VLT in Paranal

Deze foto is gemaakt bij ESO's Paranal Observatory door Babak A. Tafreshi, een van ESO's Foto ambassadeurs, en toont drie van de vier Auxiliary Telescopes (ATs) van de Very Large Telescope Interferometer (VLTI). Daarboven markeren de sterpaden - de lange heldere strepen - de schijnbare banen van sterren aan de nachtelijke hemel die elk worden veroorzaakt door de rotatie van de aarde. Deze belichtingstechniek maakt ook de natuurlijke kleur van een ster zichtbaar. Die kleur is een indicatie van de temperatuur van een ster. Deze varieert van ongeveer 1000 graden Celsius voor de meest rode sterren, tot enkele tienduizenden graden voor de heetste sterren die een blauwe kleur hebben. De hemel in dit hoge en afgelegen deel van Chili is extreem helder en kent nauwelijks lichtvervuiling waardoor deze geweldige lichtshow te zien is.

 

Vertaling: Peter Middelkoop


25 november 2013

Aloude sterrenbeelden boven ALMA

De antennes van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA), het grootste astronomische project ter wereld, staan hier in het betoverende decor van de zuidelijke hemel. De foto is gemaakt door Babak Tafreshi, één van ESO's Photo Ambassadors.

Duizenden sterren aan de hemel boven de Chajnantor-hoogvlakte zijn met het blote oog zichtbaar. ALMA is op deze hoogvlakte gebouwd vanwege de droge en heldere sterrenhemel. Verrassend duidelijk zichtbaar linksboven op de foto is een dicht opeengepakt stel jonge sterren. Het zijn de Pleiaden, een sterrenhoop die bij de meeste oude beschavingen al bekend was. Het sterrenbeeld Orion (Jager) is duidelijk zichtbaar boven de dichtstbijzijnde antenne. De gordel van de jager wordt gevormd door de drie blauwe sterren links van het rode licht. Volgens de klassieke mythologie was Orion een jager die de Plejaden, de prachtige dochters van Atlas, achtervolgde. Boven de Atacama-woestijn, met zijn dunne transparante atmosfeer, lijkt dit heldendicht zich voor je ogen af te spelen.

Het ALMA-project is een internationale sterrenkundefaciliteit en een samenwerkingsverband tussen Europa, Noord-Amerika en Oost-Azië, in samenwerking met de Republiek Chili. De bouw en het beheer van ALMA staan onder leiding van ESO namens Europa, het National Radio Astronomy Observatory (NRAO) namens Noord-Amerika en het National Astronomical Observatory van Japan (NAOJ) namens Oost-Azië. De Joint ALMA Observatory (JAO) ziet toe op de bouw, de ingebruikname en het beheer van ALMA.

 

Vertaling: Peter Middelkoop


4 november 2013

Hippisch bezoek

Het was een stikdonkere nacht in september. Astronoom Klaas Wiersema, die een hele nacht had doorgebracht bij een telescoop op ESO's La Silla Observatorium, keerde terug naar het restaurant. Omdat het merendeel van het werk op het observatorium 's nachts plaatsvindt lopen er regelmatig technici en wetenschappers in het duister rond.

Plotseling hoorde hij achter zich een luid gesnuif en het geluid van stevige voetstappen. Klaas was er direct van overtuigd dat een wild dier uit zijn schuilplaats was gekomen en het op hem had voorzien. Hij repte zich als een haas naar een veiliger oord, maar kon zich geen voorstelling maken van het beest dat er op de woeste hellingen van de Atacamawoestijn, op 2400 meter boven de zeespiegel, achter hem aan had gezeten. Het mysterie hield hem de rest van de nacht bezig.

In de ochtend erna ging hij op verkenning uit, en ontdekte dat hij die nacht waarschijnlijk te dicht langs een kudde wilde paarden is gelopen die op dat moment juist het observatorium passeerde. De hengst probeerde waarschijnlijk zijn merries te verdedigen en wilde Klaas uit de buurt houden.

Als bewijs van zijn ontmoeting in de nacht ervoor maakte Klaas deze foto en stuurde hem in naar de 'Your ESO Pictures Flickr group'. De foto's uit deze Flickr-group worden beoordeeld en de beste foto's worden geselecteerd en opgenomen in onze populaire Foto van de Week-serie, of in onze fotogalerij.

Links

Vertaling: Peter Middelkoop


21 oktober 2013

Twee met het blote oog zichtbare sterrenstelsels boven de VLT

Deze prachtige foto toont de heldere Chileense hemel bezaaid met sterren en verre sterrenstelsels met daaronder één van de vier Unit Telescopen (UTs) van de Very Large Telescope (VLT). Om precies te zijn is dit de vierde UT met de naam Yepun (Venus).

Twee objecten aan deze hemel zijn bekender dan hun buren. Links in beeld is een streep aan de hemel zichtbaar - dit is het melkwegstelsel Messier 31, oftewel de Andromedanevel. Rechtsboven deze 'veeg aan de hemel' staat een heldere ster, die op zijn beurt omhoog wijst naar een tweede sterrenstelsel dat ruwweg op dezelfde lijn ligt. De ster heet Beta Andromedae - ook wel bekend als Mirach - en het tweede sterrenstelsel is Messier 33 (bovenaan de foto). Men veronderstelt dat er in het verleden, uit de interactie tussen deze twee melkwegstelsels, een sliert van waterstofgas is ontstaan die de afstand tussen de twee overbrugt.

Deze foto is gemaakt door ESO foto ambassadeur Babak Tafreshi.

Links

 

Vertaling Peter Middelkoop


7 oktober 2013

Een oase, of een geheim rovershol?

Onder de donkere Chileense hemel - doorsneden door spectaculaire sterrensporen, veroorzaakt door de rotatie van de aarde gedurende de lange belichtingstijd van de camera - hoog op Cerro Paranal in de Chileense woestijn, ligt de Paranal Residencia, een oase voor personeel en bezoekers van ESO's Very Large Telescope.

De bouw van de Residencia begon in 1998 en werd voltooid in 2002. Sindsdien is het een welkome schuilplaats voor de wetenschappers en ingenieurs die werken in het ruwe, droge woestijnklimaat op Paranal.

Het vier verdiepingen tellende gebouw ligt grotendeels ondergronds. Het werd ontworpen door de Duitse architecten Auer+Weber en past naadloos in de omgeving. Vanuit bepaalde hoeken doet de combinatie van hi-tech architectuur en het onopvallende, camouflage-achtige ontwerp denken aan een geheime schurkenschuilplaats. Zo bezien is het nauwelijks verrassend dat de Residencia is gebruikt als decor voor de beslissende strijd in de James Bondfilm Quantum of Solace uit 2008.

Flickr gebruiker John Colosimo plaatste deze foto in de Your ESO Pictures Flickr-groep. De inzendingen uit deze Flickr-groep worden regelmatig beoordeeld en de beste foto's worden opgenomen in onze populaire Foto van de Week-serie, of in onze fotogallerij

Links:

Vertaling: Peter Middelkoop


30 september 2013

Zicht op verre sterren en sterrenstelsels

Deze met verre sterren en sterrenstelsels bezaaide foto is een deep-field afbeelding gemaakt met de Wide Field Imager (WFI), een camera gemonteerd op de MPG/ESO 2,2-meter telescoop op het La Silla Observatorium in Chili.

De foto werd gemaakt als onderdeel van de COMBO-17-survey. COMBO-17 staat voor Classifying Objects by Medium-Band Observations in 17 filters en is een project waarbij vijf kleine stukjes hemel zijn vastgelegd met behulp van zeventien verschillend gekleurde optische filters. De totale oppervlakte van die 5 velden komt ongeveer overeen met de grootte van de de volle maan. Het project heeft enorme aantallen verre objecten onthuld - en demonstreert maar weer eens hoeveel er nog te ontdekken valt in het heelal.

Het beeld toont een gebied dat ook werd onderzocht in het kader van het FORS Deep Field (FDF). In dit project werden verschillende gebieden van de hemel in tot in detail en diepte onderzocht met behulp van de FORS2-spectrograaf. Dit instrument is momenteel geïnstalleerd op ESO's Very Large Telescope te Paranal, Chili. Bij de WFI-onderzoeken worden veel meer filters gebruikt dan bij de vorige FDF-observaties en wordt naar grotere delen van de hemel gekeken, met als resultaat de beelden zoals hierboven.

Zo'n glimp van het heelal onthult tienduizenden verre sterren, sterrenstelsels en quasars die voorheen buiten ons zicht lagen, en wordt gebruikt voor onderzoek naar gravitatielenzen en de verdeling van donkere materie in sterrenstelsels en clusters.

Links

  • Het COMBO-17 onderzoek aan het Max-Planck-Institut für Astronomie, Heidelberg

Vertaling Peter Middelkoop


23 september 2013

Een nieuwe coole gast in onze achtertuin

Deze nieuwe afbeelding van ESO's VISTA-telescoop laat een nieuw ontdekte bruine dwerg zien met de naam VVV BD001. Je vindt hem door in te zoomen op het centrum van de foto. Het is de eerste nieuw ontdekte bruine dwerg binnen onze kosmische omgeving als onderdeel van het VVV-onderzoek. VVV Acerca BD001 ligt 55 lichtjaar bij ons vandaan, in de richting van het zeer volle centrum van ons melkwegstelsel.

Bruine dwergen zijn sterren die er nooit helemaal in zijn geslaagd om uit te groeien tot een ster zoals onze zon, en worden vaak aangeduid als 'mislukte sterren'. Ze zijn groter in omvang dan planeten zoals Jupiter, maar kleiner dan sterren.

Deze dwerg is bijzonder in twee opzichten. Het is de eerste die gevonden is in de richting van ons melkwegcentrum - één van de meest drukke gebieden aan de hemel - en hij hoort tot een ongebruikelijke klasse van sterren die bekend staat als 'ongewoon blauwe bruine dwergen'. Het is nog onduidelijk waarom deze sterren blauwer zijn dan verwacht.

Bruine dwergen ontstaan op dezelfde manier als sterren maar hebben niet genoeg massa om de verbranding van waterstof op gang te brengen. Daardoor zijn ze veel koeler en produceren ze veel minder licht, waardoor ze moeilijk te vinden zijn. Astronomen gebruiken voor het zoeken naar deze objecten gewoonlijk nabij- en mid-infraroodcamera's en speciale telescopen die gevoelig zijn voor deze zeer koele objecten, maar vermijden meestal het zoeken in zeer volle gebieden van de ruimte, zoals bijvoorbeeld de centrale regio van ons melkwegstelsel.

VISTA (the Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy) is 's werelds grootste onderzoekstelescoop en ligt op ESO's Paranal in Chili. VISTA doet zes afzonderlijke onderzoeken en het VVV-onderzoek (VISTA Variables in the Via Lactea) is bedoeld om een miljard objecten in het centrum van ons eigen melkwegstelsel te catalogiseren. VVV BD001 werd bij toeval ontdekt tijdens dit onderzoek.

Wetenschappers gebruiken de VVV-catalogus om een 3-dimensionale kaart te maken van de centrale 'bol' van sterren in het centrum van de Melkweg (eso1339). Daarnaast zijn de gegevens ook gebruikt voor een enorme kleurenafbeelding van 108.200 x 81.500 pixels groot. Deze afbeelding bevat bijna negen miljard pixels (eso1242) en is één van de grootste astronomische beelden die ooit zijn geproduceerd.

Links

 

Vertaling: Peter Middelkoop


16 september 2013

Toconao in vogelvlucht

Het kleine Toconao is het dichtsbijgelegen dorpje in de buurt van het grootste astronomie-project ooit: ALMA [1] , de Atacama Large Millimeter / submillimeter Array.  Toconao heeft minder dan 800 inwoners en ligt op 2475 meter boven de zeespiegel in een door een kleine bergrivier gevoede oase aan de rand van de Atacama, de droogste woestijn ter wereld.  Een deel van het jaar stroomt de rivier niet. De lokale boeren regelen het waterpeil met dammen en kanalen zodat ze hun gewassen het hele jaar van water kunnen voorzien.

Sommige gebouwen in Toconao zijn gebouwd met traditioneel bouwmateriaal: vulkanisch gesteente en adobe (een mengsel van zand, water, klei en organische materialen zoals stro en mest.) Een voorbeeld hiervan is de San Lucas kerk met klokkentoren, hier linksonder op de foto.

Naast hun wetenschappelijk werk heeft het ALMA-personeel ook de traditioneel culturele kennis over het heelal van de Atacameño, de oude bewoners van Toconao en omgeving, vastgelegd. Het doel hiervan is om dit cultureel wetenschappelijk erfgoed te bewaren voor latere generaties. 

ALMA steunt sinds 2008 ook een educatief verbeterplan op School E-21, een openbare plattelandsschool in Toconao. Dit plan is gericht op verbetering van het wetenschappelijk onderwijs en de Engelse taal.

Deze luchtfoto is gemaakt door de twee bemanningsleden van het ORA Wings for Science project , Clementine Bacri en Adrien Normier, die met een speciaal eco-vriendelijke ultralight vliegtuig [2] een jaar lang rond de wereld vlogen om wetenschappers te ondersteunen met allerhande werkzaamheden zoals het nemen van luchtmonsters, foto’s voor archeologisch onderzoek, observaties van biodiversiteit en 3D terrein modellering.

ESO heeft een samenwerkingsverband met deze non-profit organisatie.  Tijdens hun vluchten maakten ze films en foto’s die worden gebruikt voor educatie en voor het bevorderen van plaatselijk onderzoek. Hun reis om de wereld begon in juni 2012 en eindigde in juni 2013 met een landing op de Paris Air Show.

Links
[1] De Atacama Large Millimeter / submillimeter Array (ALMA), een internationale sterrenkunde faciliteit, is een samenwerkingsverband tussen Europa, Noord-Amerika en Oost-Azië, met medewerking van de Republiek Chili. In Europa wordt ALMA gefinancierd door de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO), in Noord-Amerika door de National Science Foundation van de VS (NSF) in samenwerking met de National Research Council van Canada (NRC) en de National Science Council van Taiwan (NSC) en in Oost-Azië door de Nationale Instituten voor Natuurwetenschappen van Japan (NINS) in samenwerking met de Academia Sinica in Taiwan (AS). De bouw en het beheer van ALMA staan namens Europa onder leiding van ESO, namens Noord-Amerika van het National Radio Astronomy Observatory (NRAO), dat geleid wordt door Associated Universities, Inc. (AUI) en namens Oost-Azië door de National Astronomical Observatory van Japan (NAOJ). De Joint ALMA Observatory (JAO) ziet toe op de bouw, de ingebruikname en het beheer van ALMA.

[2] Het ultralichte vliegtuigje is een NASA-bekroonde Pipistrel Virus SW 80 met een verbruik van slechts 7 liter brandstof per 100 kilometer - minder dan de meeste auto's.

Vertaling: Peter Middelkoop


9 september 2013

Arendsogen boven Armazones

Deze spectaculaire luchtfoto van Cerro Armazones genomen door ESO Photo ambassadeur Gerhard Hϋdepohl, is de weerslag van een bijzonder moment voor iedere fotograaf waarin alles samenkomt in een perfecte foto.

Hϋdepohl is electrotechnisch ingenieur bij het vlaggenschip van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht: 's werelds meest geavanceerde optische observatorium, de Very Large Telescope (VLT) op Cerro Paranal. Hϋdepohl maakte de foto tijdens een commerciële vlucht van Antofagasta naar Santiago. Kort nadat het vliegtuig vertrok nam het de ideale route voor een luchtopname van Cerro Armazones - en Hϋdepohl kon zich geen betere omstandigheden wensen. Hij zag zijn kans schoon en legde het spectaculaire terrein vanuit dit bijzondere perspectief vast.

We zien de Atacama-woestijn met daarin haarscherp het smalle, zigzaggende pad dat door het stoffige terrein snijdt. Deze onverharde weg loopt omhoog naar de top van Cerro Armazones. De top wordt momenteel bezet door een verzameling landmeetkundige apparaten maar is binnenkort de thuisbasis van de European Extremely Large Telescope (E-ELT). Deze 40-meter telescoop zal niet alleen antwoorden vinden op bestaande vragen in de astronomie, maar zal ongetwijfeld ook nieuwe vragen opwerpen én hopelijk beantwoorden.

Link:

Vertaling: Peter Middelkoop


2 september 2013

PESSTO legt supernova in Messier 74 vast

ESO's PESSTO-survey heeft dit beeld van Messier 74 vastgelegd, een prachtig spiraalstelsel met scherp afgetekende, draaiende armen. Maar het echte onderwerp van dit beeld is sinds eind juli 2013 de heldere nieuwe aanwinst van de Melkweg: een Type II supernova genaamd SN2013ej. De supernova is de helderste ster aan de linker onderkant van het beeld.

Dergelijke supernova's ontstaan ​​wanneer de kern van een zware ster instort - als gevolg van zijn eigen zwaartekracht - aan het einde van zijn leven. Dit instorten resulteert in een enorme explosie die materiaal ver de ruimte inwerpt. De resulterende explosie kan helderder worden dan het hele sterrenstelsel waarin het staat en weken of zelfs maanden zichtbaar blijven.

PESSTO (Public ESO Spectroscopic Survey for Transient Objects) is ontworpen om objecten die kortstondig aan de nachtelijke hemel verschijnen, zoals supernova's, te bestuderen. PESSTO doet dit door gebruik te maken van een aantal instrumenten van de NTT (New Technology Telescope), gelegen op ESO's La Silla Observatorium in Chili. Deze nieuwe foto van SN2013ej werd tijdens dit onderzoek met de NTT gemaakt.

SN2013ej is de derde supernova die sinds het begin van dit millennium is waargenomen in Messier 74. De andere twee supernova's zijn SN 2002ap en SN 2003gd. SN2013ej werd voor het eerst gemeld op 25 juli 2013 door het KAIT-telescoopteam in Californië, en de eerste "precovery image" is gemaakt door amateurastronoom Christina Feliciano, die van de publiek toegangkelijke Slooh Space Camera gebruik maakte om vlak voor de explosie naar het gebied te kijken.

Messier 74, in het sterrenbeeld Vissen, is voor amateurastronomen een van de moeilijkste Messier-objecten om te herkennen, vanwege de lage helderheid, maar SN2013ej is ook de komende weken zichtbaar voor zorgvuldige amateurastronomen als een uitdovende en zwakke ster. 

Links

Vertaling: Teun van Vijfeijken


26 augustus 2013

Gebeeldhouwd door zware sterren

Deze opname gemaakt met ESO's Very Large Telescope (VLT) op Paranal toont een klein deel van de bekende emissienevel NGC 6357. Deze nevel staat op zo'n 8000 lichtjaar afstand in de staart van het zuidelijke sterrenbeeld Scorpius (Schorpioen). Het beeld heeft de karakteristieke rode gloed van een H-II-gebied dat uit grote hoeveelheden geïoniseerd atomair waterstofgas en waterstofgas in een aangeslagen toestand bestaat.

De gaswolk baadt in intense ultraviolette straling die wordt omgezet in zichtbaar licht van deze karakteristieke een rode tint. De bron van de ultraviolette straling is de open sterrenhoop Pismis 24, de thuisbasis van enkele zware, jonge, blauwe sterren.

Pismis 24 zelf is niet zichtbaar op deze foto, maar zijn diffuse licht verlicht de wolk rechts in beeld. Wij zien een close-up van de omringende nevel, een mengeling van gas, donker stof, en net geboren en nog vormende sterren.

Vertaling: Peter Middelkoop


19 augustus 2013

Nacht vol sterren bij La Silla

Een doordringend helder gordijn van sterren vormt de achtergrond van deze mooie foto die is genomen door astronoom Håkon Dahle. Het silhouet op de voorgrond is Håkon omringd door enkele grote donkere koepels die op de berg van ESO's La Silla Observatorium staan.

Veel professionele astronomen zijn ook enthousiaste fotografen - en wie kan het hen kwalijk nemen? De ESO-locaties in de Atacamawoestijn behoren tot de beste plekken op aarde om sterren te observeren, en het zijn - om dezelfde reden - fantastische plaatsen om de nachtelijke hemel te fotograferen.

Håkon nam deze foto tijdens een weeklange observatie-run met de MPG/ESO 2,2-telescoop. Tijdens de observaties werd de telescoop overgedragen aan een ander team, waardoor Håkon de kans kreeg om de sterrenhemel te bewonderen - en het voor ons vast te leggen.

De Melkweg is op het zuidelijk halfrond helderder dan in het noorden, omdat de zuidelijke regio's van onze planeet directer naar het dichte galactische centrum wijzen. Maar zelfs in het zuiden is de Melkweg aan de nachtelijke hemel nogal lichtzwak. Voor de meesten onder ons overtreft lichtvervuiling van onze steden en van de maan de zwakke gloed van de Melkweg, zodat deze onzichtbaar wordt.

Een van de beste aspecten van het La Silla Observatorium is dat het ver weg van heldere stadslichten ligt, waardoor je er de donkerste nachten op aarde mee kan maken. De atmosfeer is ook heel helder, waardoor er geen waas ontstaat die het zicht kan belemmeren. De hemel boven La Silla is zo donker dat zelfs de Melkweg een schaduw kan veroorzaken.

Håkon heeft deze foto toegevoegd aan de Your ESO Pictures Flickr-groep. De Flickr-groep wordt regelmatig beoordeeld, en de beste foto's worden geselecteerd en opgenomen in onze populaire Foto van de Week-serie, of in onze galerij.

Vertaling:
Teun van Vijfeijken


12 augustus 2013

Stilte voor de storm

Op deze mooie foto staan de sterrenstelsels NGC 799 (onder) en NGC 800 (boven) in het sterrenbeeld Cetus (de Walvis). Dit sterrenstelselpaar werd voor het eerst waargenomen in 1885 door de Amerikaanse astronoom Lewis Swift.

Doordat wij recht tegen deze op 300 miljoen lichtjaar afstand gelegen sterrenstelsels aankijken, is hun mooie vorm duidelijk te zien. Het zijn beide spiraalstelsels net als onze Melkweg. Karakteristieke lange armen kronkelen zich een weg naar een heldere uitstulping in het centrum. In de spiraalarmen zijn een groot aantal clusters van hete, jonge, blauwe sterren zichtbaar (de kleine blauwe stippen op de foto), terwijl in het centrum een grote groep oudere, koelere, rode sterren zijn samengepakt in een compacte, vrijwel bolvormige regio.

Op het eerste gezicht lijken beide stelsels erg op elkaar, maar het venijn zit in de staart, of beter: in de spiraalarmen. Naast het voor de hand liggende verschil in grootte, heeft NGC 799 een balkstructuur, die begint in het centrum waarbij de spiraalarmen vanuit de uiteinden van de balken uitwaaieren. De balken werken waarschijnlijk als een mechanisme dat gas van de spiraalarmen naar het centrum stuurt waardoor de stervorming intensiveert. In 2004 werd een supernova waargenomen in NGC 799 die de naam sn2004dt kreeg.

Een andere interessant onderscheidend kenmerk is het aantal spiraalarmen. De kleine NGC 800 heeft drie heldere, knoestige spiraalarmen, terwijl NGC 799 twee relatief zwakke, maar brede spiraalarmen heeft die beginnen aan de uiteinden van de balk. Ze vormen een ring die bijna volledig rond het centrum loopt.

Hoewel dit plaatje het idee geeft dat dit twee indrukwekkend dicht bij elkaar gelegen spiraalstelsels zijn die in een eeuwigdurende vrede samenleven, is de werkelijkheid anders. We weten niet precies wat de toekomst brengt. Misschien zien we slechts de stilte voor de storm, want meestal als twee sterrenstelsels dicht genoeg bij elkaar staan treden er, over een periode van honderden miljoenen jaren, zwaartekrachtverstoringen op. In sommige gevallen, veroorzaken die slechts kleine vervormingen, maar soms botsen sterrenstelsels en vormen ze samen een nieuw en groter geheel.

Deze foto is gemaakt met behulp van het FORS1-instrument op de 8,2-meter ESO Very Large Telescope (VLT) boven op Cerro Paranal, Chili. Het combineert belichtingen door drie filters (B, V, R).

Er zijn ook vijf asteroïden zichtbaar - kun jij ze allemaal vinden? De asteroïden verplaatsen zich tussen de verschillende belichtingen en vormen zo kleurige strepen. 


Vertaling: Peter Middelkoop


29 juli 2013

Messier 100 - Pracht in grootse vormen

Spiraalstelsels zijn esthetisch gezien meestal zeer aantrekkelijk objecten, vooral wanneer ze recht van voren te zien zijn. En deze foto is hiervan een bijzonder mooi voorbeeld: het is het grootse spiraalvormige melkwegstelsel Messier 100, gelegen in het zuidelijke deel van het sterrenbeeld Coma Berenices (Haar van Berenices). Dit sterrenbeeld ligt op ongeveer 55 miljoen lichtjaar van de aarde.

Terwijl bij Messier 100 de spiraalarmen duidelijk herkenbaar zijn, vertoont het centrum ook veel zwakkere balkachtige structuren, waardoor we Messier 100 classificeren als type SAB. Hoewel het niet makkelijk te zien is op de foto, hebben wetenschappers het bestaan ​​van de balk bevestigd door het stelsel op andere golflengten te observeren.

Deze zeer gedetailleerde afbeelding toont de belangrijkste eigenschappen van een sterrenstelsel van dit type: reusachtige wolken van waterstofgas, gloeiend als rode vlekken omdat ze de geabsorbeerde energie van pas geboren, massieve sterren opnieuw uitstralen; de uniforme helderheid van oudere, gelige sterren rond het centrum; en zwarte flarden van stof geweven door de armen van de Melkweg.

Messier 100 is een van de helderste objecten van de Virgo Cluster: het dichtstbijzijnde cluster van sterrenstelsels ten opzichte van ons eigen sterrenstelsel, de Melkweg. De Virgo Cluster bevat meer dan 2.000 sterrenstelsels, waaronder spiraal-, elliptische en onregelmatige sterrenstelsels. Deze foto is een combinatie van beelden door het FORS-instrument op ESO's Very Large Telescope te Paranal in Chili, geschoten met rode (R), groene (V) en blauwe (B) filters.


Links:


Vertaling:
Teun van Vijfeijken


22 juli 2013

De NTT spint als een tol

Deze dynamische afbeelding toont de New Technology Telescope (NTT) gevestigd op ESO's La Silla Observatorium in Chili. De apart gevormde behuizing van de telescoop oogt wazig doordat de telescoop naar het gewenste object draait. De foto is gemaakt met een sluitertijd van dertig seconden.

Een van de eerste dingen die opvalt op deze foto is dat het telescoopgebouw een eigenaardige hoekige buitenkant heeft, in plaats van het meer gebruikelijke rondekoepelontwerp. Dit ontwerp is later veel gekopieerd, onder meer bij ESO's Very Large Telescope, maar het was baanbrekend toen de telescoop in 1989 werd ingehuldigd.

Het revolutionaire ontwerp van de NTT zorgt voor een optimale beeldkwaliteit, bijvoorbeeld door middel van zorgvuldig gecontroleerde ventilatie, die de luchtstroom optimaliseert door de NTT en zo onscherpte door luchtturbulentie minimaliseert. Net zichtbaar in de onscherpte van dit beeld zijn de grote flappen, die een belangrijk onderdeel van dit systeem vormen.

Een ander kenmerk dat zijn tijd ver vooruit was op het moment dat de NTT werd gebouwd, is de spiegel. Met een diameter van 3,58 meter werd deze nooit als bijzonder groot beschouwd, maar het ontwerp was zeer innovatief. De spiegel is flexibel en kan realtime worden aangepast om een ​​perfecte vorm te behouden, zodat er geen buigingen of verzakkingen ontstaan die schadelijk zijn voor de beeldkwaliteit. ESO en de NTT waren pioniers op het gebied van deze technologie - genaamd active optics - en het is nu een standaard onderdeel van de moderne telescopen.

Momenteel is de NTT voorzien van twee verschillende instrumenten die astronomen gebruiken om hun waarnemingen te verrichten: de infraroodspectrograaf en beeldcamera SOFI (afgekort van de Son of ISAAC, een VLT instrument) en EFOSC2, een spectrograaf en camera die zijn ontworpen om lichtzwakke objecten op te sporen.

De La Silla ligt in het zuidelijke deel van de Atacama-woestijn, 600 kilometer ten noorden van Santiago de Chile en op een hoogte van 2400 meter.

Het beeld is geschoten door Malte Tewes, een astronoom aan de Ecole Polytechnique Federale de Lausanne, Zwitserland.

Malte heeft deze foto ingestuurd naar Your ESO Pictures Flickr Group. Deze Flickr Group wordt regelmatig beoordeeld: de beste foto's worden geselecteerd en opgenomen in onze populaire Foto van de Week-serie of in onze galerij.

Links

Vertaling:
Teun van Vijfeijken


15 juli 2013

Wings for Science vliegt over Paranal

Deze zeldzame luchtfoto van het Paranal-observatorium werd in december 2012 door Clementine Bacri en Adrien Normier genomen. Zij vliegen in een speciaal, milieuvriendelijk ultralight-vliegtuig [1] een jaar lang rond de wereld. Dit treffende beeld toont de ruwe, natuurlijke schoonheid van het landschap rond de afgelegen locatie van een van 's werelds beste astronomische faciliteiten, ESO's Very Large Telescope (VLT), en zijn vier onafhankelijke 8,2-meter telescopen op de top van Cerro Paranal.

ESO heeft een lopende partnerschap met het ORA Wings for Science-project, een non-profit initiatief dat vanuit de lucht ondersteuning biedt aan publieke onderzoeksorganisaties. De twee bemanningsleden van het Wings for Science-project hebben een flyby boven onder andere de sterrenwachten in Noord-Chili gemaakt, voordat ze uit Zuid-Amerika vertrokken en Australië aandeden. Tijdens hun reis helpen ze wetenschappers met alle mogelijkheden die de vlucht biedt, zoals het nemen van luchtmonsters tot archeologie, van het observeren van biodiversiteit tot 3D terrein-modellering.

De korte films en prachtige foto's die worden geproduceerd tijdens de vluchten, worden gebruikt voor educatieve doeleinden en voor het bevorderen van lokaal onderzoek. Hun tocht begon in juni 2012 en eindigde in 2013 met een landing op de Paris Air Show op 17 juni.

Aantekeningen

[1] Het ultralichte vliegtuig is een NASA-bekroonde Pipistrel Virus SW 80 en verbruikt slechts 7 liter brandstof per 100 kilometer - minder dan de meeste auto's.

Links


8 juli 2013

Het nieuwe speelgoed van Maëlle

Astronomie en telescopen brengen soms het kind in je naar boven. Het is uiteindelijk een vorm van kinderlijke nieuwsgierigheid waardoor astronomen steeds grotere instrumenten op afgelegen plaatsen over hele wereld bouwen.

ESO-astronoom Julien Girard maakte deze schattige foto van zijn dochter tijdens een familiedag op Paranal in de Chileense Andes. Door een vertekening van het perspectief lijkt kleine Maëlle in de open koepel te kijken van één van de 1,8-meter hulptelescopen van ESO's Very Large Telescope (VLT). Hoewel de telescopen worden gebruikt voor serieus wetenschappelijk onderzoek, voelen astronomen zich soms weer kind bij het spelen met zulk gigantisch 'speelgoed'.

Julien Girard is een ESO astronoom en ESO Photo ambassadeur, en werkt in Chili bij de VLT. Hij is 'instrument scientist' bij het 'NACO adaptive optics instrument' op VLT's Unit Telescoop 4. Julien stuurde deze foto naar de 'Your ESO Pictures Flickr-group' en deze werd vervolgens geselecteerd als ESO Foto van de Week.

Links

Vertaling: Peter Middelkoop


1 juli 2013

Europese antennes op ALMA’s Operations Support Facility

Deze foto toont antennes die onderdeel gaan uitmaken van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA). De drie antennes op de voorgrond en enkeleop de achtergrond worden door ESO geleverd als onderdeel van haar bijdrage aan ALMA. De bouw wordt verzorgd door het Europese AEM Consortium [1]. ESO levert vijfentwintig van de 12-meter-diameter antennes. Nog eens vijfentwintig 12-meter antennes worden geleverd door de Noord-Amerikaanse ALMA partner. De overige, een set van twaalf 7-meter en vier 12-meter antennes die samen de de Atacama Compact Array vormen, zijn afkomstig van de Oost-Aziatische ALMA partner.

De antennes op de foto staan bij de ALMA Operations Support Facility (OSF) op een hoogte van 2900 meter aan de voet van de Chileense Andes. Op de voorgrond zie je de 'AEM Site Erection Facility' waar de antennes gemonteerd en uitvoerig getest worden voor de overdracht aan het observatorium. De antennes op de achtergrond zijn al overgedragen en ondergaan verdere tests of worden afgemonteerd met hun gevoelige ontvangers. Zodra de antennes klaar zijn, worden ze naar 5000 meter hoogte gebracht, naar de Array Operations Site op het Chajnantor plateau. Daar voegen ze zich bij hun al aanwezige 'collega's' en vormen samen de ALMA-array, met als doel om de meest fundamentele vragen rond onze kosmische oorsprong te beantwoorden. Ook als alle antennes klaar zijn zal het OSF het centrum voor de dagelijkse werking van ALMA blijven met werkplekken voor astronomen en het onderhoudsteam van het observatorium.

Aan de horizon ligt het Andesgebergte. De hoogste piek die het landschap domineert is de kegelvormige vulkaan Licancabur die het grensgebied tussen Chili en Bolivia markeert.

Het ALMA-project is een samenwerkingsverband tussen Europa, Noord-Amerika en Oost-Azië. De bouw en het beheer van ALMA staan namens Europa onder leiding van ESO, namens Noord-Amerika van het National Radio Astronomy Observatory (NRAO) en namens Oost-Azië door de National Astronomical Observatory van Japan (NAOJ). De Joint ALMA Observatory (JAO) ziet toe op de bouw, de ingebruikname en het beheer van ALMA

Noot

[1] Het AEM Consortium bestaat uit Thales Alenia Space, European Industrial Engineering en MT-Mechatronics

Links

 

Vertaling: Peter Middelkoop


  1 | 2 | 3 Volgende »
Resultaat 1 to 20 of 42
Bookmark and Share

Bekijk ook